ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑΤΑ – ΜΕΡΟΣ 11ο

Το 11ο μέρος από τα “Παιδομαζώματα” είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Διαβάζουμε για την εκμετάλλευση που έγινε από όλες τις δυνάμεις και από όλους τους ενδιαφερόμενους του ζητήματος των εκπατρισμένων παιδιών και των συγγενών τους.
Οικογένειες χωρισμένες σε διαφορετικά κράτη, παιδιά που δεν γνώριζαν ούτε το όνομά τους, δεν ήξεραν αν υπήρχαν γι’ αυτά γονείς και σε ποιο κράτος βρίσκονταν, αποτέλεσαν μοχλό πολιτικής πίεσης και εκμετάλλευσης.

Για τον Παληοτάκη
Η ομάδα του blog των Λαμπράκηδων

11. ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΠΑΓΜΕΝΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

Μετά το ρήγμα των σχέσεων μεταξύ Στάλιν-Τίτο, δημιουργείται ο τρίτος πόλος, στη διεκδίκηση των παιδιών, η Γιουγκοσλαβία, της οποίας ο Ερυθρός Σταυρός ανακοινώνει ότι στη χώρα βρίσκονται 9.506 παιδιά, εκ των οποίων τα 7.661 ζουν με τους γονείς ή οικογένειες συγγενών και 1.845 διαμένουν σε παιδουπόλεις. Το πρόβλημα παιδιά θα αποτελέσει την πρόφαση, μέσω της οποίας θα επιδιωχθεί η επίτευξη πολιτικών και οικονομικών στόχων. Τώρα πια, με ασπίδα τους εθνικούς «μη πολιτικούς» Ερυθρούς Σταυρούς και πρόσχημα τα παιδιά, οι δυο κυβερνήσεις και η ΕΒΟΠ, βάζουν μπροστά τους αμήχανους γονείς (και ποιος μπορούσε να αντισταθεί;) των παιδιών να τα ζητούν και διεκδικούν:
α) Οι Έλληνες γονείς της Γιουγκοσλαβίας απαιτούν την επιστροφή των παιδιών τους, που βρίσκονται στις άλλες ανατολικές χώρες. Όχι όμως και τα παιδιά τους, που πράγματι υπήρχαν στην Ελλάδα. Κι αυτό διότι (ποιος λογάριαζε τους γονείς) η Γιουγκοσλαβία επιζητούσε διεθνείς συμμαχίες και με την Ελλάδα, κυρίως όμως με τους προστάτες και συμμάχους της. Τώρα, εκτός από τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης, η Γιουγκοσλαβία, που ήδη είχε εχθρικές σχέσεις από το 1945 με τις γειτονικές της χώρες Αυστρία και Ιταλία λόγω εδαφικών διεκδικήσεων, έβαζε πλώρη για να βγει από την απομόνωση. Έτσι απλά στο βωμό των διεθνών σχέσεων και την αναζήτηση συμμαχιών με άλλες χώρες έπεσαν οι συγκεκριμένες οικογένειες και τα παιδιά τους.
β) Οι Έλληνες γονείς που ζουν στις ανατολικές χώρες ζητούν την επιστροφή των παιδιών τους που ζουν στην Γιουγκοσλαβία, γιατί «έχουν γίνει αντικείμενο συναλλαγής στις διαπραγματεύσεις ανάμεσα στη “μοναρχοφασιστική” κυβέρνηση της Αθήνας και στο Βελιγράδι» [92. Milan Ristovic, ό.π., σελ, 126]. Στον απολογισμό για το 1951 [93. Άννα Ματθαίου-Πόπη Πολέμη. Η εκδοτική περιπέτεια των Ελλήνων κομμουνιστών. Από το βουνό στην υπερορία 1948-1967, εκδ. «Βιβλιόραμα/ΑΣΚΙ», 2003, σελ. 61] του εκδοτικού οίκου του ΚΚΕ που εδρεύει στο Βουκουρέστι, βλέπουμε ότι στις 833.500 συνολικά σελίδες βιβλίων που εκδόθηκαν, οι 52.500 (6,4%) αφορούν σλαβομακεδονικά βιβλία, ενώ για το επόμενο έτος προγραμματίζονται συνολικά 956.300 σελίδες, εκ των οποίων οι 140.000 (14,6%) θα αφορούν σλαβομακεδονικά βιβλία. Άρα υπάρχει σ’ αυτές τις χώρες ελληνικός ενήλικος και ανήλικος πληθυσμός που μιλάει την σλαβομακεδονική γλώσσα. Τώρα πλάι στην ταξική πάλη και στην επανάσταση που πρόσκαιρα έχει ανασταλεί η σημαία της, έχει καίρια θέση η ενδοκομμουνιστική ιδεολογική διαμάχη.
γ) Η ελληνική κυβέρνηση ζητούσε τον επαναπατρισμό όλων των απαχθέντων παιδιών, ακόμα και αυτών που οι γονείς τους ευρίσκοντο στις ανατολικές χώρες. Γιατί «θέλουν να τα μετατρέψουν σε απόσπασμα γενιτσάρων που θα χρησιμοποιούσε η Ρωσία για τους βρώμικους σκοπούς της». Ακόμα και οι σύμμαχοι της Ελλάδας εξανέστησαν με τις εξτρεμιστικές αυτές απαιτήσεις και έκαναν την εξής προσθήκη: «όταν τα παιδιά τα ζητούν οι γονείς ή κοντινοί συγγενείς» [94. Lars Baerentzen, ό.π., σελ.153]. Στις αρχές Οκτωβρίου 1949 η κυβέρνηση κατέθεσε καταλόγους με ονόματα 6.238 παιδιών που οι γονείς ή συγγενείς τους ζητούσαν την επιστροφή των παιδιών στην Ελλάδα.
Μπορεί εύκολα να φανταστεί κανείς πόσες πιέσεις υπέστησαν πολλοί προκειμένου να μπουν στη λίστα των απαρηγόρητων, για να μεγαλώσει ο κατάλογος. Παρουσιάστηκε περίπτωση που ένας πατέρας ζητούσε το παιδί του στην Ελλάδα, ενώ αυτό έπαιρνε γράμματα από τους γονείς του στο Καναδά ή που μια μητέρα από την Ελλάδα ζητούσε το παιδί της, ενώ η ίδια στην πραγματικότητα βρισκόταν στην Γιουγκοσλαβία.
Στα ψηφίσματα στον ΟΗΕ και στον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό, υπήρχε απόλυτη ομοφωνία και φραστική αλληλεγγύη για τη σωτηρία των παιδιών, ενώ κάθε πλευρά στην πράξη λειτουργούσε υστερόβουλα με διάφορες αιτιάσεις και διαφορετικά από τις ομόφωνες αυτές αποφάσεις. Υπήρχαν όμως και αντικειμενικές δυσκολίες. Όπως π.χ. παιδιά χωρίς γονείς ή κηδεμόνες, άλλα παιδιά που, για διαφόρους λόγους (επώνυμο παραπλανητικό ή εξελληνισμένο ή εκσλαβισμένο), δεν ήξεραν το όνομα ή, για ευνόητους λόγους (οι γονείς ήταν διωκόμενοι και χρησιμοποιούσαν ψευδώνυμα), δεν ήξεραν το πραγματικό όνομά τους, παιδιά που ο ένας γονέας ήταν πρόσφυγας και ο άλλος στην Ελλάδα. Πολλά παιδιά δεν γνώριζαν ούτε τα πραγματικά ονόματα των γονιών τους, διότι σε μικρή ηλικία όλα τα παιδιά του κόσμου τους αποκαλούν μπαμπά και μαμά.
Στα αρχεία του Γιουγκοσλάβικου Ερυθρού Σταυρού [95. Milan Ristovic, σελ. 209] αναφέρεται η συγκλονιστική περιπέτεια μιας οικογένειας: η Ευαγγελία Θεοδώρου βρισκόταν στην Γιουγκοσλαβία, οι γονείς της στην Ουγγαρία, ένας αδελφός στη Ρουμανία, ο άλλος στην Πολωνία, η αδελφή της στη Σ. Ένωση. Οι δύο θείοι της, που ζούσαν στην Ελλάδα, ως κοντινοί συγγενείς, δυνητικά θα μπορούσαν να ζητήσουν τον επαναπατρισμό των ανήλικων και άβουλων παιδιών, σε μια εποχή που η αντίσταση σε παρόμοιες πιέσεις κόστιζε συνέπειες, καθώς επιπλέον πρακτικά η αλληλογραφία ήταν μέχρι και απαγορευμένη.
Άλλο συγκλονιστικό περιστατικό από συνέντευξη [96. Ρίκη Βαν Μπουσχότεν, «Ενότητα και αδελφότητα»: Σλαβομακεδόνες και Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες στην Ανατολική Ευρώπη, στο Το όπλο παρά πόδα. Οι πολιτικοί πρόσφυγες του εμφυλίου πολέμου στην Ανατολική Ευρώπη, επιμ. Ε. Βουτυρά, Β. Δαλκαβούρας, Ν. Μαραντζίδης, Μ. Μποτίλα, εκδ. «Πανεπιστημίου Μακεδονίας», 2005, σελ. 65] που δίνεται στις 13/6/2001, εποχή που μπορεί να εκφραστεί η ελεύθερη βούληση, αναφέρεται: «η Αριάδνη καταγόταν από την Κόνιτσα. Ο πατέρας της ήταν δάσκαλος εθνικών αρχών, ο οποίος διετέλεσε για ένα διάστημα διευθυντής παιδούπολης της Βασιλικής Πρόνοιας. Η μάνα της ισχυρίζεται ότι την απήγαγαν οι αντάρτες με τη βία. Ωστόσο η ίδια έχει τις καλύτερες αναμνήσεις από τον παιδικό σταθμό της Ουγγαρίας που έζησε».
Από το 1949 μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1960, καθημερινά το Ελληνικό ραδιόφωνο αφιέρωνε τις περίφημες «αναζητήσεις μέσω του Ερυθρού Σταυρού», που όσο επιλεκτικές κι αν ήταν, είχαν ευεργετικά αποτελέσματα. Ωστόσο οι πρόσφυγες των ανατολικών χωρών απέφευγαν ακόμα και να ακούνε τις ειδήσεις από την Ελλάδα (αρκετοί τιμωρήθηκαν τα πρώτα χρόνια [97. Γεώργιος Γκαγούλιας, ό.π., σελ. 144]). Η επίσημη αιτιολογία του ΚΚΕ, όπως την ερμηνεύει ο Γιώργος Γκαγκούλιας, ήταν ότι οι ειδήσεις ήταν κατασκευασμένες και δεν συνέβαλαν στην ενότητα του λαού κ.λ.π. Η πραγματική αιτία ήταν ότι η ηγεσία του ΚΚΕ πίστευε, για χρόνια μετά την ήττα, ότι θα επιστρέψει ένοπλα και νικηφόρα για τον δεύτερο γύρο και ότι κάποιοι από τους πρόσφυγες, ακούγοντας τις ειδήσεις, μπορεί να πείθονταν για την παγίωση του Ελληνικού καθεστώτος και να αμφισβητούσαν την κομματική πολιτική ορθοφροσύνη.

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Leave a Reply