ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑΤΑ – ΜΕΡΟΣ 9ο

Μια σύντομη ιστορική επισκόπηση διαβάζουμε σήμερα, σχετική με τις συνθήκες που δημιούργησαν τον διπολισμό και τον λεγόμενο “ψυχρό πόλεμο”. Μέρος αυτής της μοιρασιάς του κόσμου υπήρξε και η Ελλάδα, όπως και το σύνολο των Βαλκανίων. Η τύχη των παιδιών, που μας απασχολεί, δεν μπορούσε να μείνει έξω από αυτό το κλίμα έντονου διαγκωνισμού μεταξύ των ανερχόμενων μεγάλων δυνάμεων. Και δοκίμασαν αυτές τις δυνάμεις τους σε βάρος μας, στον οικονομικό, τον πολιτικό και τον κοινωνικό τομέα. Την επίγευση αυτών των συνθηκών, εξακολουθούμε να βιώνουμε και σήμερα ακόμη.

Για τον Παληοτάκη
Η ομάδα του blog των Λαμπράκηδων

9. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΔΙΠΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΥΠΟΜΝΗΣΗ:
ΕΜΕΙΣ ΒΑΛΑΜΕ ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ ΣΕΙΣ ΤΟ ΑΙΜΑ

Αμέσως μετά τον πόλεμο, η αρμονική και αρραγής πολεμική συμμαχία της Σ. Ένωσης με τους δυτικούς αρχίζει σταδιακά να ξεφτίζει. Μετεξελίσσεται σε όλο και πιο έντονη αντιπαλότητα. Ξεκινάει επιταχυνόμενος ο αγώνας δρόμου, με τον ανακαθορισμό νέων συμμαχιών, που θα οδηγήσει στη διαμόρφωση των δύο κύριων μπλοκ. Επίδικο είναι η κατοχύρωση, αναδιανομή και επέκταση των κερδών μεταξύ των νικητριών δυνάμεων του πολέμου. Στο πλαίσιο αυτού του παγκόσμιου σκηνικού, που αργότερα ονομάστηκε ψυχρός πόλεμος, τα μικρά κράτη, όπως η Ελλάδα, συμμετέχουν δορυφορικά. Θα ακολουθήσει ο διαμελισμός της ηττημένης Γερμανίας σε δύο κράτη, όπως λίγο μετά της Κίνας και αργότερα της Κορέας.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο εμφύλιος συμπίπτει με την έναρξη του ψυχρού πολέμου και τον ανταγωνισμό των δύο υπερδυνάμεων, για την κατάκτηση του ζωτικού χώρου της Μεσογείου και του Αιγαίου. Ουσιαστικά η Ελλάδα αποτέλεσε τον δοκιμαστικό σωλήνα για την έναρξη των ανταγωνισμών μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων. Αυτός ο τοπικός εμφύλιος προσλαμβάνει παγκόσμιες διαστάσεις, κινητοποιεί συμμαχίες και αντιπαλότητες κρατών με τις αντίστοιχες συνέπειες. Ένας τοπικός πόλεμος με ανοιχτά σύνορα πρόθυμων οικονομικών χορηγών, ώστε να μπορεί να υποδέχεται και να σπαταλά την άφθονη πολύπλευρη βοήθεια που τον συντήρησε.
Είναι αποκαλυπτική η κυνική δήλωση του αμερικάνου στρατηγού, ως εκπροσώπου του κύριου χρηματοδότη, που ήταν ταυτόχρονα και επικεφαλής των αμερικανικών δυνάμεων στην Ελλάδα, Βαν Φλιτ, που φέρεται ότι είπε: «Εμείς βάλαμε το χρήμα και η Ελλάδα το αίμα». Υπονοώντας ότι η εξοπλιστική και οικονομική βοήθεια για τον εμφύλιο, μπορεί να έχει αποδέκτες και άλλους πρόθυμους πέραν της Ελλάδας, σε όλο τον δυτικό κόσμο. Την ίδια ακριβώς φράση και στο ίδιο πνεύμα συναντάμε σε απόρρητη αναφορά της 19/11/1948 του αντιστράτηγου Θρ. Τσακαλώτου: «ΟΠΛΙΤΑΙ… “καμμία οικογένεια μαχομένου πενομένη, καμμία άστεγος”… όσοι δεν εισφέρουν σε αίμα να δώσουν χρήμα» [72. ΓΕΣ/Διεύθυνσις Ιστορίας Στρατού, ό.π., τόμος 10ος, σελ. 413].
Μετά τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, ο εμφύλιος αποτέλεσε πεδίο δοκιμής νέων όπλων. Εδώ δοκιμάστηκαν οι περίφημες βόμβες ναπάλμ, το καλοκαίρι του 1948, σε περιορισμένη κλίμακα στην αρχή και πιο εκτεταμένα το επόμενο καλοκαίρι, που αυξανόταν η ένταση και η αγριότητα των μαχών, και όδευαν προς το τέλος οι νικηφόρες μάχες ενάντια στο ΚΚΕ. Ο Γ. Ιατρίδης γράφει [73. Γιάννης Ιατρίδης, Εμφύλιος πόλεμος, 1946-1949 εθνικοί και διεθνείς παράγοντες στο Η Ελλάδα στη δεκαετία 1940-1950. Ένα έθνος σε κρίση, επιμ. Γ. Ιατρίδης, εκδ. «Θεμέλιο», 1984 σελ. 381. Επίσης για τις βόμβες ναπάλμ: Αγγελική Λαΐου, ό.π, σελ. 80], ότι η αποτελεσματικότητά τους, εκτός από το πεδίο των μαχών, που αναμφισβήτητα επέδρασε πολεμικά, επιπρόσθετα λειτούργησε στη δημιουργία αρνητικού ψυχολογικού κλίματος στους αντιπάλους. Ο ίδιος αποκαλύπτει, ότι πολλοί Έλληνες πιλότοι στην αρχή αρνήθηκαν να χρησιμοποιήσουν τις εξαιρετικά θανατηφόρες αυτές βόμβες. Λέγεται ότι έγιναν 114 ρίψεις.
Ο ψυχρός πόλεμος ίσως αρχίζει πριν το δικό μας εμφύλιο. Όπως γράφει ο Β. Κουφουδάκης [74. Βαγγέλης Κουφουδάκης, ό.π., σελ.490], στις 21 Ιανουαρίου 1946 η Σ. Ένωση καταγγέλλει στον ΟΗΕ την βρετανική στρατιωτική παρουσία στην Ελλάδα, που συνιστούσε παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας και απειλή για τους δημοκρατικούς θεσμούς. Ακολουθεί με υπόδειξη – παρακίνηση των ΗΠΑ και της Μ. Βρετανίας, η κυβέρνηση του Ιράν, που καταγγέλλει τη συνεχή παρουσία σοβιετικών δυνάμεων στη χώρα του, με αντίστοιχες αιτιάσεις. Την επόμενη ημέρα, παίρνει τη σκυτάλη αντίστοιχη καταγγελία της Ουκρανίας α) ενάντια στις Βρετανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις της κατά της Ινδονησίας και β) γιατί ενθαρρύνει την Ελλάδα, σε διεκδικήσεις εδαφών στη Β. Ήπειρο ενάντια στην Αλβανία και για διώξεις σε βάρος μειονοτήτων κ.λ.π. Απάντηση είναι η ανάληψη πρωτοβουλιών για την ίδρυση διεθνών οργανώσεων και την περιχαράκωση των συμμάχων του δυτικού και ανατολικού κόσμου στις αντίστοιχες συμμαχίες.
Ακολουθεί η ανακοίνωση την 12 Μαρτίου 1947 από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Χάρρυ Τρούμαν του ομωνύμου δόγματος για την κατ’ εξαίρεση οικονομική και στρατιωτική βοήθεια προς την Ελλάδα, Τουρκία και Ιράν, ως ανταμοιβή για την αντίσταση που προσέφεραν (και θα προσφέρουν) κατά του κομμουνιστικού επεκτατισμού. Σε τρεις μήνες ακολούθησε η εξαγγελία του υπουργού εξωτερικών των ΗΠΑ Τζωρτζ Μάρσαλ, που επίσημα αφορούσε σχέδιο βοήθειας για την ανασυγκρότηση των φιλικών προς τις ΗΠΑ χωρών της Ευρώπης, που είχαν πληγεί από τον πόλεμο.
Στις 12 Ιουλίου 1947 υπό την ηγεμονία των ΗΠΑ ιδρύεται ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (καθώς αργότερα και άλλοι διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί), με σκοπό την οικονομική συνεργασία του δυτικού κόσμου, που ουσιαστικά στόχευε στην καθιέρωση του δολαρίου ως διεθνώς αποδεκτού νομίσματος σε ολόκληρο τον κόσμο, καθώς το νόμισμα αυτό βρίσκονταν και συνέχισε τα επόμενα χρόνια να βρίσκεται σε επιταχυνόμενη τροχιά ανόδου.
[75. Παναγιώτης Γουλιέμος, Νεοελληνική Πραγματικότητα, εκδ. «Νέα Αριστερά», 1976 (4η έκδοση), σελ.220].

Πίνακας ισοτιμίας δολαρίου και χρυσού φράγκου, που δείχνει την όλο και μεγαλύτερη ισχυροποίηση του αμερικάνικου νομίσματος.
1940 4,12 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο
1941 3,45 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο
1946 3,18 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο
1947 2,78 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο
1948 2,58 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο
1949 2,60 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο
1950 2,58 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο
1951 2,39 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο
1952 2,34 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο
1955 2,32 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο
1960 2,09 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο
1965 1,96 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο
1970 1,60 χρυσά φράγκα = 1 δολάριο.
Μέσω αυτής της βοήθειας επιδιωκόταν η εμπέδωση και επέκταση της πολιτικής και οικονομικής επιρροής των ΗΠΑ, ως ηγέτιδας και κηδεμονεύουσας δύναμης του συνασπισμού των δυτικών δυνάμεων.
Ο Μιχάλης Ράπτης προχωράει στην εκτίμηση, ότι οι ΗΠΑ μέσω του σχεδίου Μάρσαλ προσέβλεπαν στην διείσδυση στις χώρες επιρροής της ΕΣΣΔ και στο σκεπτικό του εμπερικλείει το ελληνικό πρόβλημα, όταν γράφει: «Τα γεγονότα 1947-49 στην Ελλάδα αποτέλεσαν τακτικό αντιπερισπασμό του Στάλιν στη διαλυτική επίδραση που μπορούσε να έχει το Σχέδιο Μάρσαλ στις Ανατολικές χώρες πριν η Μόσχα κατορθώσει να τις ενσωματώσει στη σφαίρα επιρροής της» [76. Μιχάλης Ράπτης (Πάμπλο), Η πολιτική μου αυτοβιογραφία, εκδ. «Ίκαρος» (Γ’ έκδοση), 1996, σελ.132. Το παραπάνω σκεπτικό που αναφέρει ο συγγραφέας, όπως διευκρινίζει, αποσυσχετίζεται και είναι ανεξάρτητο από τους εσωτερικούς παράγοντες και τις αιτίες, που προκάλεσαν τον εμφύλιο]. Πράγματι το Σεπτέμβριο του 1947 η αμερικάνικη βοήθεια έτυχε ευνοϊκής υποδοχής [77. Εφημερίδα «Εμπρός», 24/5/1947, όπου προδημοσιεύεται ρεπορτάζ, με πληροφορίες για προσπάθεια προσέγγισης και προσέλκυσης των δυο αυτών χωρών και της Γιουγκοσλαβίας στο σχέδιον Μάρσαλ] στην Πολωνία και την Τσεχοσλοβακία, ματαιώθηκε μετά από σοβιετική παρέμβαση και είχε σκοπό να επεκταθεί και στις λοιπές χώρες του ανατολικού μπλοκ.
Δυο χρόνια αργότερα οι ανατολικοί απαντούν αντίστοιχα υπό την ηγεσία της Σ. Ένωσης με παρόμοιες μεθόδους, με ανάλογο οργανισμό οικονομικής συνεργασίας (COMECON) και αντίστοιχες επιδιώξεις. Έτσι ταυτίζεται ο ψυχρός πόλεμος με τον παγκόσμιο διπολισμό και με πρώτο ίσως θύμα την Ελλάδα, που δεν είναι άμοιρη ευθυνών.
Στις 4 Απριλίου 1949, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, υπογράφηκε στην Ουάσιγκτον η συμφωνία για το Βορειοατλαντικό Σύμφωνο, προοίμιο του ΝΑΤΟ [78. Γιάννης Ρουμπάτης, Δούρειος Ίππος. Η Αμερικανική διείσδυση στην Ελλάδα 1947-1967, εκδ. «Οδυσσέας», 1987, σελ.135-137, όπου περιγράφει ως εξής τον καταμερισμό: Στο Βορειοατλαντικό Σύμφωνο (ΝΑΤΟ) η Τουρκία και η Ελλάδα εντάχθηκαν στις 18 Φεβρουάριου 1952, στη σύνοδο της Λισαβόνας. Σε αντιστάθμισμα της εισόδου η Τουρκία θα παραχωρούσε αεροπορικές βάσεις στη συμμαχία, η Ελλάδα τη βάση της Σούδας στην Κρήτη. Οι στρατιωτικές δυνάμεις ξηράς, αέρος και θάλασσας θα ετίθεντο υπό την διοίκηση των Συμμαχικών Δυνάμεων], ως «αμυντικού» στρατιωτικού συνασπισμού για την αντιμετώπιση του κομμουνιστικού κινδύνου, όπως ισχυρίζονταν. Αργότερα το 1955 οι ανατολικοί υπό την αιγίδα της Σοβ. Ένωσης ιδρύουν το σύμφωνο της Βαρσοβίας, με τις αντίστοιχες «αντιιμπεριαλιστικές» αιτιάσεις. Ένας ακόμα «αμυντικός» στρατιωτικός συνασπισμός, τη στιγμή που κατά τα λεγόμενα δεν υπάρχουν επιθετικές στρατιωτικές συμμαχίες.
Όλες οι Ελληνικές πολιτικές δυνάμεις ήταν αυτιστικά στραμμένες στο εσωτερικό μέτωπο, στην εκμηδένιση του «εχθρού», και στο εξωτερικό μέτωπο, στην προσκόλληση στην αντίστοιχη συμμαχία. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα το θέμα των παιδιών είχε την δική του θέση προτεραιότητας. Άλλο μέτωπο ουσιαστικά δεν υπήρχε. Εξωτερικά προβλήματα, όπως οι σχέσεις με τον «προαιώνιο» εχθρό, την Τουρκία, κανέναν δεν απασχολούσαν. Το Κυπριακό επίσης παρέμεινε σε εκκρεμότητα, χωρίς την ελάχιστη αντίσταση, γιατί έτσι υπαγόρευαν οι στρατηγικοί στόχοι των συμμάχων. Τώρα ως ουσία, για εσωτερική κατανάλωση, αλλά και κατά υπαγόρευση των συμμαχικών υποχρεώσεων, ο κίνδυνος και ο εξωτερικός εχθρός ήταν αποκλειστικά από βορρά.

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Leave a Reply