5. Στόχος τους: να τσακίσουν την ανθρώπινη προσωπικότητα

Το πέμπτο μέρος του αφιερώματός μας στο βιβλίο «Σκέψου Άνθρωπε», αναφέρεται στις μεθόδους και τις τεχνικές ? σατανικές αλλά αποτελεσματικές, που σημαίνει ότι μελετήθηκαν χρόνια πριν ? με τις οποίες επεδίωκαν να καταστρέψουν κάθε ίχνος ανθρωπιάς και αλληλεγγύης στους κρατουμένους.
Οι δυσκολίες επιβίωσης, η αταίριαστη και δύσκολη συμβίωση, οι τακτικές απογύμνωσης του κρατουμένου από κάθε χαρακτηριστικό ανθρωπιάς και ατομικότητας, μετατρέπουν σιγά-σιγά τους κρατουμένους σε υποσιτισμένα ζώα.

5. Στόχος τους: να τσακίσουν την ανθρώπινη προσωπικότητα

Όποιος κατορθώνει να «περάσει» και να «διασωθεί» από την πρώτη διαλογή, επειδή κρίθηκε ικανός για εργασία, καταφτάνει στο στρατόπεδο, αλλά δεν θεωρείται πια άνθρωπος.

Του αφαιρούν και του αποστερούν κάθε περιουσιακό στοιχείο ή αντικείμενο που με δυσκολία κατάφερε να διασώσει μέχρι αυτόν τον προορισμό: λεφτά, πολύτιμα αντικείμενα, σκεπάσματα, ρούχα. Τον απογυμνώνουν, τον καθαρίζουν, τον ξυρίζουν σε κάθε μέρος του σώματος. Το ξυράφι θα χαράξει στο κεφάλι του, από την κορφή μέχρι το σβέρκο, μια λωρίδα πλάτους δύο εκατοστών, την «strasse», όπως κάνουν το μαρκάρισμα στο σώμα των ζώων του κοπαδιού. Το πρώτο διάστημα της ζωής του στο Άουσβιτς, ο κρατούμενος, θα χαραχτεί στο μπράτσο και με τον αριθμό, ο οποίος θα αντικαταστήσει το όνομά του. Αυτός ο αριθμός, μετά, θα τυπωθεί σε υφασμάτινες λωρίδες, που θα ραφτούν στο σακάκι και στο αριστερό μπατζάκι του παντελονιού της στολής τους. Ο ίδιος αριθμός θα χαραχτεί πάνω σε ένα μεταλλικό ταμπελάκι, το οποίο ο φυλακισμένος οφείλει να φέρει συνεχώς μαζί του, κρεμασμένο στον αριστερό του καρπό από μια μεταλλική αλυσίδα, με απειλή σκληρής τιμωρίας αν δεν πειθαρχήσει.

Σε αυτούς τους μη-ανθρώπους θα γίνει αμέσως γνωστό ότι, από τη στιγμή της εισόδου τους στο στρατόπεδο, δεν θα έχουν πια κανένα δικαίωμα: μόνο υποχρεώσεις, με ύψιστη αυτήν της υπακοής. Και από αυτή τη στιγμή, «εκπαιδεύονται» στο νέο περιβάλλον. Στους στρατώνες της «καραντίνας» κοιμούνται -σε κρεβάτια κουκέτες ή απλά σε σάκους που περιέχουν ένα λεπτό στρώμα από άχυρο- δύο, τρεις ή και τέσσερις μαζί στη θέση του ενός. Βαθμιαία, θα μάθουν λίγα εκατοστά χώρου ακόμη και από τον πιο αγαπητό σύντροφο, συχνά με σπρωξιές και βρισιές, ή ακόμη χειρότερα με βίαια χτυπήματα. Θα μάθουν να διεκδικούν και να κερδίζουν από την απληστία των συντρόφων μια κουταλιά από τον άθλιο και φτωχικό ζωμό που τους δίνουν για σούπα, ένα ψίχουλο από το βρωμερό αχυρένιο ψωμί. Η αλληλεγγύη μεταξύ συντρόφων, μεταξύ ομοεθνών μοιραία χαλαρώνει. Η ανάμειξη και η συνύπαρξη διαφορετικών εθνικοτήτων, επιπέδων εκπαίδευσης, θρησκείας, προέλευσης, κάνουν την επικοινωνία και τη συνεννόηση συνεχώς πιο δύσκολη, φτάνοντας στο σημείο της ασυμφωνίας: εξαίρεση αποτελούν ελάχιστα παραδείγματα ανθρώπων, ομάδων και συμπεριφορών, που θα διασώσουν και κάποιες «νησίδες» αξιοπρέπειας. Μυστικιστές και κοινοί εγκληματίες, πολιτικοποιημένοι και αδιάφοροι, κομμουνιστές, σοσιαλιστές, φιλελεύθεροι, εθνικιστές, καθολικοί, προτεστάντες, εβραίοι, μουσουλμάνοι, άθεοι, όλοι τους γρήγορα συνειδητοποιούν ότι ? σ? αυτόν τον κόσμο μακριά από τον κόσμο ? το πρώτο και σημαντικό πρόβλημα δεν είναι πια η προσωπική τους ηθική αλλά η επιβίωση. Η αντίθεση ανάμεσα σ? αυτούς τους δύο όρους δεν γεφυρώνεται, είναι ανύπαρκτη -θα λέγαμε- για τους κακοποιούς του κοινού ποινικού δικαίου και για τους αδιάφορους.

Ένα τρίγωνο διαφορετικού χρώματος, που κολλάνε στο αριστερό πέτο του σακακιού τους, διαφοροποιεί τους κρατουμένους και τους κατατάσσει σε κατηγορίες. Ο πολιτικός έχει κόκκινο τρίγωνο, ο κατάδικος του κοινού ποινικού δικαίου έχει πράσινο, οι «ακοινώνητοι» (τσιγγάνοι, ομοφυλόφιλοι, εκδιωχθείς από το ναζιστικό κόμμα) έχουν μαύρο τρίγωνο, ο εβραίος έχει κίτρινο. Πάνω στο κάθε τρίγωνο υπάρχει ένα γράμμα, που λειτουργεί ως συντομογραφία που φανερώνει την εθνικότητα: I ή It, για τους Ιταλούς, F για τους Γάλλους, J για τους Γιουγκοσλάβους, και πάει λέγοντας. Η διάκριση αυτή δεν ισχύει, όταν αναζητούν την αλληλεγγύη. Η διαφορετικότητα των γλωσσών είναι ήδη ένα πολύ μεγάλο εμπόδιο. Σ? αυτό προστίθεται, συχνά, ο διαφορετικός βαθμός αναισθησίας και εγωισμού, όπως αυτά εκφράζονται από τον καθένα και συχνά ενισχύονται από την «αρχαιότητα» της παρουσίας του στο περιβάλλον των φυλακών. Όσοι «έστησαν» και οργάνωσαν τα στρατόπεδα είχαν υπολογίσει και αυτήν την παράμετρο, ως ενισχυτική του τρόμου και της φρίκης, προκειμένου να εξαλείψουν -ήδη από το ξεκίνημα- κάθε πιθανό ίχνος αντίστασης του κρατουμένου στην απανθρωποποίηση, στην αποπροσωποποίηση, στην αποκτήνωση: έτσι, εξαλείφεται και κάθε όνειρο αντίστασης και δραπέτευσης, ή διαφυγής από τη μοιραία κατάληξη της εξολόθρευσης, του θανάτου.

Για να περιορίσουν και να κρατούν σε κατάσταση εμπορεύματος Τα ετερογενή πλήθη βρίσκονται συγκεντρωμένα στα μεγάλα στρατόπεδα ? Άουσβιτς, Μαουτχάουζεν, Bergen-Belsen, Flossenburg, Rawensbruck, Νταχάου, Μπούχενβαλντ ? και διανέμονται σε μυριάδες μικρότερα στρατόπεδα που τα πλαισιώνουν. Για να περιορίσουν και να κρατούν σε κατάσταση εμπορεύματος αυτά τα ετερογενή πλήθη δεν είναι αρκετή η αγριότητα των ποινών ούτε τα παραδοσιακά άγρια χτυπήματα με τα γκλομπς. Αυτοί οι μη-άνθρωποι έχουν ήδη αντιμετωπίσει την ιδέα ? και όχι μόνο ? του θανάτου, και την αντιμετωπίζουν στο στρατόπεδο κάθε μέρα. Έχουν πάει πέρα από το φόβο. Συμβαίνει, λοιπόν, η ιεραρχική πυραμίδα να είναι εξαιρετικά πυκνή και αρθρωτή. Οι SS βρίσκονται στην κορυφή, θεοί που ούτε που καταδέχονται να πλησιάσουν τους πρώην ανθρώπους. Πολύ λίγο καταδέχονται να απευθύνουν το λόγο στους εμπιστευματοδόχους τους, που αποσπάστηκαν από το πλήθος με προσεγμένη επιλογή. Μικρός αριθμός SS φτάνει και περισσεύει για να ελέγξουν δεκάδες χιλιάδες υπάρξεων: ελέγχουν ?μέρα και νύχτα- τον αριθμό των «μονάδων», των «κεφαλιών», που μετράνε οι αρχηγοί των στρατώνων. Μόνο σπάνια παρεμβαίνουν, ακόμη και για τις ποινές, και μόνο όταν αυτές οι ποινές πρέπει να πάρουν ένα «θεαματικό» χαρακτήρα για παραδειγματισμό και εκφοβισμό: για παράδειγμα, αυτό γίνεται στις σπάνιες περιπτώσεις απόπειρας δραπέτευσης ή σαμποτάζ.

Ιεραρχικά, κάτω από τα SS, αποσπασμένοι από τα πλήθη, είναι: ο αρχηγός του στρατοπέδου, ο οποίος είναι και ο άμεσα υπεύθυνος της οργάνωσης των υπηρεσιών και του διορισμού των ?prominenten? ή της ιεραρχίας των υπαλλήλων.. ακολουθεί ο υπαρχηγός του στρατοπέδου, ο υπεύθυνος των υπηρεσιών της καταναγκαστικής εργασίας (Kommandos), ο υπεύθυνος του ιατρικού τμήματος, ο υπεύθυνος της κουζίνας, ο υπεύθυνος του στρατώνα, ο υπεύθυνος των δωματίων, ή συνοδοί του στρατώνα, και οι υπεύθυνοι των Kommandos ή αλλιώς των ομάδων καταναγκαστικής εργασίας.

Η ιεραρχική δομή στηρίζεται σε προνόμια που δίνονται, λιγότερο ή περισσότερο σημαντικά, κι αυτό ανάλογα με τη σημαντικότητα του βαθμού. Πάνω από όλα, αυτοί που έχουν κάποιο βαθμό στην κλίμακα της ιεραρχίας απολαμβάνουν καλύτερη και πιο άφθονη σίτιση, η οποία γίνεται ακόμη πιο πλούσια σε ποσότητα, καθώς οι βαθμοφόροι «λεηλατούν» τις ήδη ελλιπείς μερίδες του όχλου. Ένα ακόμη σημαντικό προνόμιο είναι το ότι έχουν στην κατοχή τους επαρκή και ζεστό ρουχισμό, μερικές φορές υπεραρκετό. Διαθέτουν, ακόμη, μαλακό κρεβάτι, και σχεδόν πάντα τους δίνεται το προνόμιο να έχουν ένα δικό τους ξεχωριστό δωματιάκι. Όσοι ανήκουν στην ιεραρχική δομή απαλλάσσονται από βαριές εργασίες και πολύ σπάνια υπόκεινται σε ποινές.

Όποιος, λοιπόν, είναι μέλος της ιεραρχίας σημαίνει πως έχει πολύ μεγάλες πιθανότητες να επιβιώσει. Είναι φυσικό μεταξύ όσων κρατούνται σε ένα στρατόπεδο – κάτι που συμβαίνει κυρίως μεταξύ των γερμανών κρατουμένων και μεταξύ των παλαιοτέρων, που ήδη μιλάνε γερμανικά και γνωρίζουν τα μυστικά της ζωής στο στρατόπεδο ? να διεξάγονται συγκρούσεις, συχνά θανατηφόρες, για μια θέση στην κλίμακα της ιεραρχίας, ας είναι κι αυτή του κουρέα. Είναι επίσης φυσικό και αναμενόμενο πως οι πιο σκληροί είναι, σ? αυτές τις διαμάχες, οι κατάδικοι του κοινού ποινικού δικαίου, οι οποίοι και αποδέχονται, με πολύ μεγάλη ευκολία, να ασκήσουν -σε βάρος όσων βρεθούν να είναι υφιστάμενοί τους- τη μεγαλύτερη αγριότητα, τρομοκρατία που φτάνει μέχρι το ανεξέλεγκτο δικαίωμα του ελέγχου της ζωής και του θανάτου. Οι παλιάνθρωποι πλειοψηφούν και πλειοδοτούν στην κλίμακα της ιεραρχίας, γιατί αυτούς προτιμούν και τα SS.

Ωστόσο, οι πολιτικοί, αυτοί που διέφυγαν από την αποκτήνωση και το θάνατο για χρόνια, θα διεκδικήσουν στην ιεραρχία θέσεις από τους καταδίκους του κοινού ποινικού δικαίου, κυρίως για να τους εμποδίζουν στην άσκηση της πιο κτηνώδους αγριότητας. Όταν, όμως, κατορθώνουν να καταλάβουν κάποια θέση στην ιεραρχία, είναι κι αυτοί, με τη σειρά τους, υποχρεωμένοι να χρησιμοποιήσουν το γκλομπ, αν θέλουν να κρατήσουν τη θέση τους και, μέσα από αυτήν, να κερδίσουν τη δυνατότητα της προσωπικής επιβίωσης και της προσφοράς στους συντρόφους. Δεν ισχυριζόμαστε εξ αυτού ότι ο «πολιτικός» είναι διαφορετικής φύσης και ποιότητας, ότι δεν υπάρχει π.χ. καμιά συγγένεια ανάμεσα σ? έναν γερμανό στρατιωτικό αντιναζί, που συχνά είναι και αντισημίτης, και σ? έναν εβραίο, ή σ? έναν Πολωνό εθνικιστή και σ? ένα Ρώσο κομμουνιστή. Οφείλουμε, επίσης, να επισημάνουμε ότι αυτή η ατμόσφαιρα βίας και θανάτου, που οι έγκλειστοι την «αναπνέουν» συχνά για χρόνια, η καλλιέργεια , από τους υψηλά ιστάμενους, του μίσους για τη διαφορά στη φυλή και στη θρησκεία, η συνεχής άσκηση μιας τέτοιας εξουσίας σε βάρος των υφισταμένων τους, όλα τα παραπάνω αμβλύνουν τις ευαισθησίες και τις άμυνες ακόμη και των καλύτερων, σε σημείο που να τους οδηγούν στην αδιαφορία για όσα υποφέρουν οι άλλοι, οι συγκρατούμενοί τους.

Από την άλλη, αυτοί που είχαν κάποια θέση στην ιεραρχία του στρατοπέδου δεν είχαν τη δυνατότητα επιλογής. Ο Enea Fergnani, στο βιβλίο του «Ένας άνθρωπος και τρεις αριθμοί», επιβεβαιώνει: «Όταν η πειθαρχία φαινόταν να εξασφαλίζεται αλλά με λιγότερη αγριότητα, ή όταν η απόδοση της εργασίας δεν ήταν αυτή που ήθελαν οι Γερμανοί, ο διοικητής του στρατοπέδου μάζευε όλους τους αρχηγούς του στρατώνα και τους παρέδιδε σε μια ομάδα των SS, η οποία τους οδηγούσε στο λατομείο, για να περατώσουν το έργο της μεταφοράς των βράχων, όπως το έκαναν οι άλλοι ? οι καταδικασμένοι ? κρατούμενοι. Στη διάρκεια της εργασίας αυτής οι αρχηγοί των στρατώνων, με μανιώδη χτυπήματα που δέχονταν στο σώμα τους, μάθαιναν πώς όφειλαν να ασκούν την πειθαρχία. Συζητήσεις και δικαιολογίες δεν χωρούσαν σ? αυτή την περίπτωση.»

Το ντοκιμαντέρ αυτό που βρήκαμε είναι ένας θησαυρός εξαιρετικά πολύτιμος: αναφέρεται στο Β? Παγκόσμιο Πόλεμο κάνοντας, παράλληλα, μια προσκυνηματική διαδρομή στην ιστορία του Άουσβιτς αποδίδοντας έτσι έναν ελάχιστο φόρο τιμής σ? όσους μαρτύρησαν σ? αυτό το κολαστήριο της ναζιστικής θηριωδίας.
Αν νομίζετε κι εσείς ότι ποτέ δε σταματάμε να μαθαίνουμε, αξίζει να το δείτε.

Και αναλογιστείτε, για λίγο, τα λόγια του ποιητή, που μιλάει γι? άλλους.
Ας σκεφτούμε, όμως, έστω για μια στιγμή, πως εμείς ? σε σύγκριση με αυτούς τους ανθρώπους των στρατοπέδων ? είμαστε «ευτυχισμένοι», όχι πλήρεις, αλλά κατ? ελάχιστον ευτυχείς?
Ας κρατήσουμε, λοιπόν, ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των απεγνωσμένων σ? όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης? για όποιο λόγο κι αν ένοιωσαν αυτή την απόγνωση?.

Eνός λεπτού σιγή

Εσείς που βρήκατε τον άνθρωπό σας
κι έχετε ένα χέρι να σας σφίγγει τρυφερά,
Έναν ώμο να ακουμπάτε την πίκρα σας,
Ένα κορμί να υπερασπίζει την έξαψή σας,
κοκκινίσατε άραγε για την τόση ευτυχία σας,
έστω και μία φορά;
Είπατε να κρατήσετε ενός λεπτού σιγή
για τους απεγνωσμένους;

Η παραβίαση της τάξης και της πειθαρχίας επέσυρε τη μέγιστη των ποινών?
.
Η απόπειρα να δραπετεύσουν. Εγκυμονεί το θάνατο. Είναι καθαρή αυτοκτονία. Είναι, όμως, και η μοναδική οδός απελευθέρωσης ?.
.
Είναι ζωή με ίχνος αξιοπρέπειας αυτή;;
Πώς χάνουμε την ανθρωπιά και ανεχόμαστε τον κίνδυνο ? έστω ? να ζήσουμε ξανά παρόμοια φαινόμενα;?
.
Βρήκαν την ειρήνη και τη γαλήνη μόνο στο θάνατο ?.
Ακόμα κι αν η εικόνα του θανάτου είναι τόσο φρικτά αποκρουστική, τόσο μακριά από τη γαλήνη ?.
Αυτοί ξεκουράστηκαν, λένε -ακόμα και σήμερα- για τις πονεμένες ψυχές και τα πονεμένα σώματα που συναντιούνται με το θάνατο?
Έχει την αλήθεια της η φράση κι ας πονάει τόσο?
Το καρότσι που μεταφέρει το νεκρό [του θαλάμου αερίων] στο κρεματόριο.
.
Αυτοί διατήρησαν την ανθρωπιά τους, παρά το ότι έζησαν στο ναζιστικό στρατόπεδο.
.
Επιστρέφοντας στη ζωή [θα ξαναβρούν τη χαμένη ανθρωπιά και αξιοπρέπεια?]
.
Οι έφηβοι του Άουσβιτς [αξιοπρεπείς αυτοί αναξιοπρεπέστατοι οι δήμιοί τους]
.
Κουρέλια [και οι άνθρωποι και τα ρούχα που μαζεύουν?
κουρέλια οι ψυχές?]
.

Το βιβλίο προέρχεται από το Αρχείο Παληοτάκη και η απόπειρα μετάφρασης έγινε από τον ίδιο τον Παληοτάκη.

Εάν επιθυμείτε να διαβάσετε το πρωτότυπο κείμενο στα ιταλικά, παρακαλούμε πατήστε δίπλα

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Leave a Reply