Διασώζοντας τη μνήμη της γενιάς μας…

Θα θυμηθώ σήμερα το άλλο περιστατικό, που έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της δικτατορίας με πρωταγωνιστές και πάλι τον φίλο και γνωστό ποινικολόγο, τον Χριστόφορο τον Αργυρόπουλο, και εμένα, τον Παληοτάκη.
Πρόκειται για την αποθήκη των εκδόσεων “ΘΕΜΕΛΙΟ”, όπου βρίσκονταν το μεγάλο στοκ των βιβλίων του εκδοτικού οίκου, την οποία, όπως γράφω και παρακάτω, τα τσιράκια της Χούντας δεν είχαν καταφέρει να τη βρουν και να εξαφανίσουν το θησαυρό αυτό της νιότης μας και των αγώνων μας.
Μπορεί να ακούγομαι συναισθηματικός, αλλά – σας διαβεβαιώνω – πέρα από τη συναισθηματική φόρτιση, που είναι δεδομένη, κρίνω πως μιλώ τελείως ρεαλιστικά, όταν ισχυρίζομαι πως πρόκειται για “θησαυρό”.
Όλα αυτά τα βιβλία κατόρθωσαν να σωθούν και να αποτελέσουν τη “μαγιά”, προκειμένου να ξαναστηθεί ο εκδοτικός οίκος “ΘΕΜΕΛΙΟ”.
Πολλοί θα αντιτείνουν πως δεν αποτελεί πρώτη “έγνοια” η τύχη ενός επιχειρηματικού ομίλου, πόσω μάλλον σήμερα, που οι εταιρείες κλείνουν η μία μετά την άλλη.
Για τη Γενιά μας, όμως, δεν επρόκειτο μόνο για έναν εκδοτικό οίκο, έναν από τους πολλούς ακόμη και τότε. Ήταν ο εκδοτικός οίκος, που αποτελούσε για εμάς “ευαγγέλιο” γνώσης και ενημέρωσης, ψυχαγωγίας και αγωγής. Δεν έχω πρόχειρο έναν ενδεικτικό κατάλογο των εκδόσεων, όπου θα μπορούσε καθένας να διαπιστώσει πως μεγάλοι λογοτέχνες και επιστήμονες, Έλληνες και ξένοι, ομάδες και άτομα εμπιστεύονταν το πνευματικό έργο τους στις εκδόσεις “ΘΕΜΕΛΙΟ”.
Πολλές από αυτές τις διαπιστώσεις και κρίσεις τις είχαμε συνειδητοποιήσει τότε, στην ηλικία της αγωνιστικότητας, στην ηλικία της άδολης προσφοράς, τότε που πιστεύαμε πως αλλάζαμε τον κόσμο, πως όλες οι δυνατότητες βρίσκονταν στα χέρια μας και στον αγώνα μας.

Όμως, αυτή η αγωνιστικότητα, αυτή η πίστη στην αλλαγή, ο “ΝΥΝ ΥΠΕΡ ΠΑΝΤΩΝ ΑΓΩΝ” της δικής μας γενιάς, είχε τραφεί μέσα από τα έργα των μεγάλων μας δημιουργών και στοχαστών, που κοσμούσαν και τις Λέσχες των Λαμπράκηδων και, τα περισσότερα, ήταν εκδόσεις “ΘΕΜΕΛΙΟ”.
Δεν ξέρω, αν κατάφερα να μεταδώσω την κινητήρια δύναμη, που όπλισε το μυαλό και τη δράση μας, εμένα και του Χριστόφορου Αργυρόπουλου.
Πιστεύω, όμως, πως είναι πιο εύκολα κατανοητή η συναισθηματική ώθηση που μας κινητοποίησε τότε, αλλά και η ανάγκη που με έκανε να μιλήσω για αυτό το γεγονός. Αυτός είναι και ο λόγος που το δημοσιεύω.

Παληοτάκης

Κάλλιο αργά, παρά ποτέ Η αλήθεια να αρχίσει να ξεπροβάλλει

Στη διάρκεια της δικτατορίας, πάλι, «διασώσαμε» μερικές σειρές από τις εκδόσεις Θεμέλιο.

Το περιστατικό έχει ως εξής:
Οι εκδόσεις «Θεμέλιο» και το αντίστοιχο βιβλιοπωλείο είχαν κλείσει -με την επιβολή της Δικτατορίας και με την παρέμβαση των αρχών καταστολής- και είχαν κατασχεθεί τα βιβλία και όλες οι εκδόσεις. Η επιθετική αυτή ενέργεια έλαβε χώρα, διότι – είναι γνωστό – οι εκδόσεις «Θεμέλιο» ήταν οι επίσημες εκδόσεις του Κόμματος της Ε.Δ.Α [Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά].
Ο υπεύθυνος των εκδόσεων, εκ μέρους του Κόμματος, ήταν ο συγχωρεμένος, πια, Μίμης Δεσποτίδης και δεξί του χέρι ο Θεόδωρος Μαλικιώσης. Ο Δεσποτίδης βρισκόταν αυτοεξόριστος στο Παρίσι και ο Μαλικιώσης εξορία εντός Ελλάδας.

Έρχεται, λοιπόν, σ’ εμένα η Φωφώ, η σύζυγος του Μαλικιώση, και με πληροφορεί ότι – εκτός από το βιβλιοπωλείο, που το είχαν κλείσει οι Αρχές – υπήρχε και μια υπόγεια αποθήκη, στην Ασκληπιού, που δεν είχαν καταφέρει να ανακαλύψουν τα «τσιράκια» της Χούντας και της οποίας την ύπαρξη η ίδια η Φωφώ είχε κατορθώσει να διαφυλάξει, μέχρι τότε, ως επτασφράγιστο μυστικό. Εκεί βρίσκονταν πολλές σειρές από τα βιβλία των εκδόσεων «Θεμέλιο». Όμως, οι συνθήκες είχαν αρχίσει να γίνονται εξαιρετικά πιεστικές, ιδιαίτερα και από πλευράς του ιδιοκτήτη του χώρου.
Πήγαμε, ένα βραδάκι, μαζί με τον Αργυρόπουλο, για να διαπιστώσουμε – με τα ίδια μας τα μάτια – το μέγεθος του στοκ, τον αριθμό των βιβλίων, προκειμένου να οργανώσουμε τη στάση και τις ενέργειές μας. Μπαίνοντας, είδαμε πως υπήρχαν πάρα πολλά βιβλία, σε ντάνες.
Σημαντικό για μας ήταν όχι μόνο να βοηθήσουμε τη σύζυγο του Μαλικιώση, να διαφυλάξει το «μυστικό» της, αλλά και να διασώσουμε τα βιβλία, που πάντα τα θεωρούσαμε σημαντικό τροφοδότη της μνήμης του λαού και διαμορφωτή της ιστορικής και εθνικής συνείδησης.

Το επόμενο βράδυ, λοιπόν, μετά την πρώτη μας επίσκεψη, με φορτηγάκι της εταιρείας INDESIT, στην οποία εργαζόμουν, φτάσαμε έξω από την υπόγεια αποθήκη. Πήραμε από 2-3 βιβλία ο καθένας μας – ο Αργυρόπουλος κι εγώ – , αντιπροσωπευτικά όλων των εκδόσεων που είχε πραγματοποιήσει το «Θεμέλιο», και τα φορτώσαμε στο φορτηγάκι. Τα υπόλοιπα παρέμειναν μέσα στην αποθήκη. Βρήκαμε, όμως, τον ιδιοκτήτη και – με τη μέθοδο του μαστίγιου και του καρότου, αλλά και με υπόσχεση για αδρή αποζημίωση – τον «πείσαμε» να συνεχίσει να κρατά το «μυστικό» της αποθήκης και να μην το «καρφώσει» στις Αρχές.

Έτσι, λοιπόν, διασώθηκαν τα βιβλία της αποθήκης και αποτέλεσαν τη μαγιά για να ξαναστηθεί το βιβλιοπωλείο και οι εκδόσεις «Θεμέλιο», μετά τη μεταπολίτευση. Κι εμείς, είχαμε διασώσει κάποια τεύχη από όλες τις σειρές αυτών των εκδόσεων, που πάντα τις θεωρούσαμε δικές μας. Γιατί; Μα, γιατί φοβόμασταν το χειρότερο και θελήσαμε να διασώσουμε το έργο μας και την ιστορία μας.

Ευτυχώς, γυρίσαμε στη δημοκρατία. Μπορεί να είναι κολοβή αυτή η δημοκρατία, στις μέρες μας, όμως είναι δημοκρατία, που πρέπει να την κρατήσουμε με νύχια και με δόντια…

Παληοτάκης

Υ.Γ. Τώρα πια, στα χέρια μου δεν έχουν μείνει πάρα πολλά βιβλία. Αρκετά χάρισα σε φίλους, μετά τη μεταπολίτευση, φυσικά, και την επαναλειτουργία του βιβλιοπωλείου και των εκδόσεων «Θεμέλιο».
Ένα μεγάλο μέρος δώρισα στην ελληνόφωνη βιβλιοθήκη της Bova Marina, στην Κάτω Ιταλία, στη λεγόμενη Μεγάλη Ελλάδα. [M A G N A   G R A E C I A].


Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Leave a Reply