Με τη ματιά του λογοτέχνη…

Καιρούς χαλεπούς διανύουμε – σε επίπεδο προσωπικό και εθνικό – και αυτό αποτελεί εν μέρει την αιτία της επί μακρόν “σιωπής” του blog των Λαμπράκηδων.
Όμως, διαβάζουμε, διαβάζουμε αρκετά και πάλι.
Ανακαλύψαμε την “Αργώ”, του Γιώργου Θεοτοκά. Όπως διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο: “Η Αργώ είναι μια τοιχογραφία της Ελλάδας του Μεσοπολέμου, μιας εποχής που -μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και τη Μικρασιατική Καταστροφή- συνταράσσεται από τα μεγάλα προβλήματα της πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Το προσφυγικό πρόβλημα, η πολιτική αστάθεια, ο αριβισμός μιας μερίδας του πολιτικού κόσμου και η αβεβαιότητα για την επιβίωση του ελληνικού κράτους αποτελούν το ιστορικό πλαίσιο του βιβλίου. Οι ήρωες του μυθιστορήματος κινούνται αφενός στο αστικό οικογενειακό περιβάλλον του καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Θεόφιλου Νοταρά, αφετέρου στον φοιτητικό σύλλογο «Αργώ», του οποίου μέλη είναι νέοι άνθρωποι που εκπροσωπούν τις ποικίλες ιδεολογίες της εποχής. Εντέλει, ο Γιώργος Θεοτοκάς -από τους κορυφαίους εκπροσώπους της λογοτεχνικής γενιάς του ’30-, σε αυτό το μυθιστόρημα-σταθμό στα ελληνικά γράμματα, εστιάζει το συγγραφικό ενδιαφέρον του σε μια γενιά αισιόδοξη και δημιουργική, που οι συνεχείς εθνικές καταστροφές την έχουν οδηγήσει σε βαθιά απογοήτευση.”
Εμείς έχουμε επιλέξει κάποια αποσπάσματα, που ανάγλυφα δείχνουν τον προβληματισμό της εποχής… αλλά και την τόσο κοντινή -σ’ εμάς και στον καινούργιο αιώνα που διανύουμε- αγωνία, που φαίνεται να είναι κοινή και στους συμπολίτες μας των αρχών του προηγούμενου αιώνα. Σε μια εποχή ανάμεσα σε δυο παγκόσμιους πολέμους, σε μια εποχή σημαδεμένη από καταστροφές, ανακατατάξεις, αγώνα ιδεών και ιδεολογιών…

Παληοτάκης

- Φίλε μου, είπε, σταματώντας ξαφνικά τον περίπατο του και κοιτάζοντας κατάματα τον καθηγητή, κατάλαβες πως πλησιάζουμε το τέλος;
- Ποιο τέλος; ρώτησε ο Θεόφιλος Νοταράς με κάποιαν έκπληξη.
Ήταν αφαιρεμένος, όπως συνήθως, και αργούσε να μπει στο νόημα της κουβέντας.
- Ποιο τέλος; Αλλά το τέλος ενός πολιτισμού, parbleu , το τέλος του ευρωπαϊκού πολιτισμού.
Ο Νοταράς χαμογέλασε με πατρική επιείκεια.
- Πάλι απαισιόδοξος μου ήρθες, αποκρίθηκε κουνώντας το κεφάλι αδιάφορα. Ποιος σου μετέδωσε πάλι σήμερα αυτές τις μαύρες ιδέες;
Ο κ. Σφακοστάθης άνοιξε διάπλατα τα μάτια του, σήκωσε τα χέρια στο ύψος του προσώπου, τεντώνοντας όλα τα δάχτυλα.
- Μα τα πάντα, αγαπητέ, οι εφημερίδες, τα γεγονότα, η κατάσταση των πνευμάτων, τα λόγια των πολιτικών και των φιλοσόφων, τα παλαβά άρθρα των οικονομολόγων, όλα προαναγγέλλουν και μάλιστα επιταχύνουν την οριστική εκκαθάριση αυτού του πολιτισμού, που άρχισε τόσο λαμπρά με την Αναγέννηση και τελειώνει τόσο άδοξα στις μέρες μας, μες στη σύγχυση, την ασυναρτησία και την ανισορροπία αυτού του ανόητου αιώνα. Le siecle stupide, c’ est le cas de le dire… Δε μου φαίνεται να υπήρξε στην ιστορία του κόσμου εποχή πιο stupide, πιο absurde και πιο αποθαρρυντική από τη δική μας – εποχή γενικής και οριστικής χρεοκοπίας όλων των αξιών και όλων των ελπίδων του ανθρώπου και μάλιστα δολίας χρεοκοπίας, ταπεινής και άναντρης χρεοκοπίας, γιατί μπορούσε να σωθεί ο κόσμος αν αυτά τα γαϊδούρια που κυβερνούν τα έθνη άνοιγαν εγκαίρως τα στραβά τους, αν τολμούσαν να πάρουν μερικές γενναίες αποφάσεις, αν είχαν την εξυπνάδα και το θάρρος να επιβάλλουν τις λύσεις, που όλοι τις ξέρουμε και τις ψιθυρίζουμε, μα κανείς δεν προσπαθεί να τις εφαρμόσει – κατάργηση των επανορθώσεων, αφοπλισμός, διεθνική rationalisation της παραγωγής… Είναι απλά τα ζητήματα, φίλε μου, τρομερά απλά. Σου μιλώ ειλικρινώς. Τα παιδάκια του σχολείου τα ξέρουν αυτά τα πράματα. Μονάχα τα γαϊδούρια που κυβερνούν δεν μπορούν να καταλάβουν. Και τώρα πια τι να καταλάβουν, άλλωστε; Τώρα οι ευκαιρίες της σωτηρίας πέρασαν και πάνε, η δωδέκατη σήμανε, κατρακυλούμε στον γκρεμνό. Tout est perdu, et l’ honneur avec, mon vieux. Δεν αισθάνεσαι σα να κάθεσαι απάνω σ’ ένα αναμμένο ηφαίστειο;

Απόπειρα νεοελληνικής απόδοσης των γαλλικών εκφράσεων:

parbleu [πρόκειται για απλό επιφώνημα θαυμασμού]
Le siecle stupide, c’ est le cas de le dire : Ο αιώνας της ανοησίας, ταιριάζει να το πούμε
stupide, absurde : ανόητος, παράλογος / αλλόκοτος
rationalisation : τρόπος βελτίωσης της παραγωγής
Tout est perdu, et l’ honneur avec, mon vieux : όλα χάθηκαν, και η τιμή μαζί, φίλε μου

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Leave a Reply