Λαμπράκηδες, Ιστορία μιας γενιάς – Η Νεολαία Λαμπράκη και η ΕΔΗΝ

Σ’ αυτή την ενότητα του βιβλίου “Λαμπράκηδες, Ιστορία μιας γενιάς” η συγγραφέας θίγει το ζήτημα των σχέσεων της Νεολαίας Λαμπράκη με τη Νεολαία της Ένωσης Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου, του παππού του σημερινού Γιώργου.
Μιλάμε για την ΕΔΗΝ, με την οποία ανέπτυξαν -σύμφωνα με τη συγγραφέα- “ανταγωνιστικές” σχέσεις οι Λαμπράκηδες. Κι αυτό μέχρι το πραξικόπημα του βασιλιά, οπότε οι αγώνες τους άρχισαν και πάλι να είναι κοινοί στις διαδηλώσεις και ενάντια στην αστυνομική βία.
Οι διαμάχες τους, πριν,  εξαντλούνταν στον έλεγχο του φοιτητικού κινήματος για την ηγεμονία της ΕΦΕΕ. Η διαμάχη αυτή -σύμφωνα με τη συγγραφέα- εμπόδιζε και τις δυο οργανώσεις να πολεμήσουν τον κοινό εχθρό και εξαντλούσαν τις δυνάμεις τους σε “κονταροχτυπήματα” υπεροχής και επιβολής της μιας εναντίον της άλλης… Κάτι που, ίσως, τις οδήγησε σε απώλεια δυνάμεων…

Η ομάδα του blog των Λαμπράκηδων

Η Νεολαία Λαμπράκη και η ΕΔΗΝ

Οι εκκλήσεις για ενότητα απευθύνονται κύρια και πρωταρχικά στην ΕΔΗΝ (Ελληνική Δημοκρατική Νεολαία) την καινούργια οργάνωση νέων της Ε.Κ., τη μαζικότερη της εποχής εκείνης μετά τη Νεολαία Λαμπράκη, ύστερα από τη διπλή εκλογική νίκη του Γ. Παπανδρέου. Ταυτόχρονα όμως, τόσο η Ε.Δ.Α. όσο και το Κ.Κ.Ε. δεν παύουν να επικρίνουν την Ε.Κ., ιδιαίτερα από την στιγμή που κέρδισε την εξουσία, για διστακτικότητα και μετριοπάθεια στις μεταρρυθμίσεις, για ενδοτικότητα απέναντι στη Δεξιά, για την άρνησή της να νομιμοποιήσει το Κ.Κ.Ε. και να απελευθερώσει τους πολιτικούς κρατούμενους κτλ. Το θεωρητικό περιοδικό της Ε.Δ.Α., η «Ελληνική Αριστερά», γράφει π.χ. το Νοέμβριο του 1964:
«Η κυβέρνηση, κάτω από το βάρος της ιδεολογικής πίεσης της Δεξιάς και των ξένων, υπαναχωρεί στην πραγματοποίηση των διακηρύξεων και επαγγελιών της και αντιδρά στην πίεση του μαζικού κινήματος με την ένταση του διμέτωπου» και παρακάτω: «Η κυβέρνηση αντί, όπως οφείλει και μπορεί, ν’ αντισταθεί αποφασιστικά στις πιέσεις της Ουάσιγκτον και της Μπον… σπεύδει με την θέση της να συμβάλλει –μαζί με την Τουρκία- στην προώθηση της πολυμερούς πυρηνικής δύναμης… και ταυτόχρονα αδιαφορεί πλήρως για την αντίθεση και την αυστηρή προειδοποίηση της Σοβιετικής Ένωσης».
Αλλά και η Νεολαία Λαμπράκη δεν είναι περισσότερο φειδωλή στην κριτική της απέναντι στο Κέντρο. Κρίνει ανεπαρκείς τις μεταρρυθμίσεις του στον οικονομικό και εκπαιδευτικό τομέα και το κατηγορεί ότι παρεμποδίζει την ενότητα της νεολαίας: «Στην σημερινή ιδιαίτερα περίοδο, το νέο στοιχείο που δυσκολεύει την κοινή πάλη της Νεολαίας, είναι η στάση της Ε.Κ. που περνώντας απ’ τη θέση της Αντιπολίτευσης στη θέση του κυβερνητικού κόμματος, γενικά αντιδρά και αποκρούει τη δημοκρατική συνεργασία, προσανατολίζοντας και τη Νεολαία της προς αυτή την στάση». (Συνέδριο, σ. 63).
Επίσης: «… καλλιεργείται ανάμεσα στους νέους… μια αγεφύρωτη αντιδικία, να καταστρέφονται οι δυνατότητες του διαλόγου και της κοινής δράσης…» (Συνέδριο, σ. 66).
Μολονότι η άνοδος της κεντρώας κυβέρνησης αναγνωρίζεται θετική για τη χαλάρωση της πολιτικής πίεσης ενάντια στην Αριστερά, αυτή η θετική συνεισφορά «… συνοδεύεται, σε κλίμακα που σταθερά διευρύνεται, και από αστυνομικές πιέσεις σε βάρος της Δ.Ν.Λ.». (Συνέδριο, σ. 66). Ωστόσο, η ηγεσία των Λαμπράκηδων κάνει διάκριση ανάμεσα στο κόμμα και τη νεολαία του Κέντρου: «Λέει λοιπόν ένας φίλος να καταγγείλουμε σαν αντικομμουνιστική την ΕΔΗΝ και να την καλέσουμε σε συνεργασία μαζί μας. Είναι αντιφατικό βεβαίως. Γιατί δεν είναι αντικομμουνιστική η ΕΔΗΝ. Ο λόγος που την δημιούργησε ο Παπανδρέου μπορεί να είναι αυτός… Δεν διαφωνούμε σ’ αυτό το πράγμα, αλλά πρέπει να καταλάβουμε ότι άλλο πράγμα είναι ο Παπανδρέου και η πολιτική που χαράζει σαν ηγεσία του Κέντρου για την Νεολαία, κι άλλο πράγμα οι ίδιοι οι νέοι της Ένωσης Κέντρου η ίδια η μάζα της, η επιρροή της μέσα στους φοιτητικούς χώρους και όπου αλλού έχει. Αυτά τα παιδιά έχουνε μια δημοκρατική συνείδηση όχι πρωτοπόρα σαν τη δική μας, αλλά εν πάση περιπτώσει δημοκρατική και aντιφασιστική». (Συνέδριο, σ. 232-233). Πέρα όμως από τις δηλώσεις και τις εκκλήσεις για ενότητα που απευθύνει προς την ΕΔΗΝ, ποια είναι η συγκεκριμένη πολιτική της Νεολαίας Λαμπράκη απέναντι στην ανταγωνίστριά της; Γιατί φυσικά η συσπείρωση των κεντρώων δυνάμεων στην ΕΔΗΝ και το άνοιγμα προς τους ανεξάρτητους νέους που βρίσκονταν μεταξύ Κέντρου και Αριστεράς ήταν απόλυτα ανταγωνιστικό προς τη Νεολαία Λαμπράκη, αφού επεδίωκε να της αφαιρέσει το μονοπώλιο της μαζικής οργάνωσης. Είναι χαρακτηριστικές οι πληροφορίες που δίνει ο Γ. Γιωτόπουλος σχετικά με τις ανταγωνιστικές σχέσεις Δ.Ν.Λ. και ΕΔΗΝ στην επαρχία, γράφοντας για το ταξίδι του στην Ήπειρο τον Ιούνιο 1965:
«Η Ν. του κέντρου ΕΔΗΝ βρίσκεται πάντα στο στάδιο της προσπάθειας, μιας προσπάθειας βασανιστικής, που γίνεται πιο βασανιστική λόγω της αιχμής που έχει εναντίον μας (ο Παπανδρέου την δημιούργησε για να αναχαιτίσει το κίνημα το δικό μας στην ύπαιθρο). Εμποδίζεται από την κυβερνητική πολιτική του Κέντρου που δεν της επιτρέπει να κάνει ανοίγματα προς τις ανήσυχες και τις προοδευτικές μάζες της Νεολαίας. Σχεδόν παντού η ομάδα κρούσης είναι ή εμφανίζεται σαν Σοσιαλίζουσα.
Παντού σχεδόν προσπαθούν να ακουμπήσουν στις δυνάμεις μας, που λόγω «συνθηκών» δεν μπορούν να εκδηλωθούν και να εκφρασθούν. Στην Άρτα ανοιχτά ζήτησαν να τους δώσουμε τις δυνάμεις που λόγω «συνθηκών» δεν έρχονται στην Λέσχη μας (…).
Στον τομέα της ενότητας αυτή την στιγμή δεν εμφανίζεται τίποτα το σοβαρό, δεν εκφράζεται τίποτα το συγκεκριμένο…».

Δύο τεύχη του περιοδικού της ΕΔΗΝ.

Ο κύριος τομέας όμως όπου η σύγκρουση ανάμεσα στις δύο νεολαιίστικες οργανώσεις δεν άργησε να αναπτυχθεί, και μάλιστα με ιδιαίτερη οξύτητα, ήταν το φοιτητικό κίνημα.
Οι διαμάχες για την ηγεμονία της ΕΦΕΕ που χαρακτηρίζουν τα δύο πρώτα συνέδρια της ΕΦΕΕ (τον Μάιο του 1964 και τον Ιανουάριο του 1965) δείχνουν μια ολοένα εντεινόμενη φροντίδα από τη μεριά και των δυο οργανώσεων για να υπερκεράσει η μια την άλλη, και όχι για να καταπολεμήσουν τον κοινό εχθρό. Αν η νεολαία του κέντρου θέλει να έχει το μονοπώλιο επειδή είναι οργάνωση του κυβερνώντος κόμματος, η Νεολαία Λαμπράκη ενδιαφέρεται όλο και περισσότερο για τον εαυτό της, είναι δυνατή και θέλει να γίνει ακόμα περισσότερο.
Το φοιτητικό κίνημα εξάλλου δεν έχει πλέον τη ζωτικότητα των χρόνων 1962-1963, όπου είχε φτάσει στο απόγειό του• στα χρόνια 1964-1966, οι φοιτητές δρουν περισσότερο μέσα στα πλαίσια των πολιτικών οργανώσεων, παρά στις συνδικαλιστικές και φοιτητικές οργανώσεις. Οι προστριβές μεταξύ Λαμπράκηδων και Κεντρώων δεν είναι άσχετες μ’ αυτή τη νέα κατάσταση, το ίδιο όπως και τα διάφορα ιδεολογικά σχίσματα που αποδυναμώνουν το φοιτητικό κίνημα στο σύνολό του• οι θεωρητικές συζητήσεις παίρνουν το προβάδισμα απέναντι στη δράση, που μετατοπίζεται στις εξωπανεπιστημιακές οργανώσεις. Επιπλέον, ο τομέας της παιδείας χαρακτηρίζεται τώρα από τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης Παπανδρέου και δεν αποτελεί πλέον το πεδίο συσσωρευμένων εκρηκτικών αντιθέσεων, φυτώριο των πολιτικών αγώνων όπως συνέβη το 1962.
Ένα κείμενο του Γραφείου Σπουδάζουσας της Νεολαίας Λαμπράκη εκείνης της εποχής αναλύει τις αιτίες αυτής της κατάστασης. Μετά τη διαπίστωση ότι το φοιτητικό κίνημα έχει χαμηλή συνεισφορά στους λαϊκούς αγώνες των χρόνων 1964-1965, ενώ αντίθετα οι τελευταίοι αναπτύσσονται, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κύριος υπεύθυνος γι’ αυτό είναι το Κέντρο που σκλήρυνε τη στάση του μετά την εκλογική του νίκη, κέρδισε την ηγεσία της ΕΦΕΕ και την οδήγησε σε μια πολιτική υποταγμένη στις κυβερνητικές οδηγίες, αποκόβοντάς την από τους άλλους νέους. Το κείμενο αναγνωρίζει όμως, πως ένα μέρος της ευθύνης ανήκει και στην Αριστερά, που δεν πρότεινε ένα ενωτικό πρόγραμμα στη βάση των διεκδικήσεων που ενδιαφέρουν τους φοιτητές• η αναποτελεσματικότητα της οργάνωσης στον φοιτητικό χώρο αναγνωρίστηκε εξάλλου και στο Συνέδριο:
«Υπάρχει περίοδος ολόκληρη, που ενώ το κέντρο κρατώντας μαζικούς συλλόγους δικούς του, πρόβαλε από κει και προωθούσε φοιτητικά ζητήματα, σ’ αυτή την περίοδο, εμείς, περισσότερο πολιτικολογούσαμε, και σαν μαζικό φοιτητικό κίνημα και σαν οργάνωση, και λιγότερο ενδιαφερόμασταν γι’ αυτά τα προβλήματα. Υπάρχει και σήμερα αυτό το θέμα, ότι και στο συνέδριο οι σπουδαστές αντιπρόσωποι που πήραν το λόγο, δεν ασχολήθηκαν μ’ αυτά τα προβλήματα καθόλου, ασχολήθηκαν κυρίως με τα μεγάλα προβλήματα τα ιδεολογικά, με τα προβλήματα της γραμμής μας…» (Συνέδριο, σ. 240).
Η τόσο επιζητούμενη στις διακηρύξεις ενότητα με την ΕΔΗΝ παρέμεινε λοιπόν γράμμα νεκρό, τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή του βασιλικού πραξικοπήματος• οπότε οι δυο οργανώσεις βρέθηκαν να συμπορεύονται στις διαδηλώσεις, αντιμετωπίζοντας και πάλι από κοινού την αστυνομική βία.

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

One Response to “Λαμπράκηδες, Ιστορία μιας γενιάς – Η Νεολαία Λαμπράκη και η ΕΔΗΝ”

  1. Φωκίων Βάλβης Says:

    Να μην ξεχνάμε. Ο Γ.Παπανδρέου για να κολακεύσει τον Κων/νο, όταν του έδωσε την εντολή, του είχε υποσχεθεί ότι θα διαλύσει τος Λαμπράκηδες. Αυτό του το υπενθύμισε ο Κων/νος στο συμβούλιο στέμματος το 1966, μπροστά στον Πασαλίδη. Ο Παπανδρέου δεν έπαυε να διακηρύσσει ότι ο αγώνας είναι διμέτωπος. Ετσι για να μην ξεχνόμαστε.

Leave a Reply