1964 – ΕΝΑ ΛΕΥΚΩΜΑ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ – ΜΕΡΟΣ 15ο – Η ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Η προτελευταία ανάρτηση του blog των Λαμπράκηδων από το Λεύκωμα του 1964 το αφιερωμένο στον Μίκη Θεοδωράκη εγκαταλείπει πια τις «Όμορφες» και τις «Μαγικές» πόλεις και εγκαθίσταται σε μια γειτονιά: ΣΤΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ.

Επρόκειτο για μια ακόμη θεατρική παράσταση που ανέβηκε στις 4 Οκτωβρίου του 1963, στο θέατρο «Κοτοπούλη». Το κείμενο και η σκηνοθεσία ήταν του Ιάκωβου Καμπανέλλη και η μουσική και τα τραγούδια του Μίκη, ο οποίος , πάνω σε στίχους του συγγραφέα, μας χάρισε μερικά από τα πιο όμορφα τραγούδια στην ιστορία της ελληνικής δισκογραφίας.

Στη Γειτονιά των αγγέλων ζωντανεύει, με τη βοήθεια της ανεπανάληπτης μουσικής και των τραγουδιών του Θεοδωράκη, η νεοελληνική κοινωνία της δεκαετίας του 1960. Το σκηνικό στήνεται με φόντο την αυλή μιας ταβέρνας στη Δραπετσώνα. Μπροστά στη «Μυρτιά» ξετυλίγονται τα πάθη και οι έρωτες των απλών ανθρώπων του μόχθου και της προσφυγιάς, αλλά και των ευνοημένων, εκείνων που ανήκουν στον «καλό κόσμο». Ο Αντρέας, ένας εργάτης, γιος προσφύγων, ερωτεύεται την Ξένια, κόρη του εργοστασιάρχη που τους γκρέμισε το σπίτι στο Κερατσίνι. Ο έρωτάς τους, παθιασμένος και έξω από τα καθιερωμένα, θα προκαλέσει την οργή της «γειτονιάς». Οι δύο εραστές θα παλέψουν, πρώτα με τις δικές τους προκαταλήψεις και έπειτα με αυτές της γειτονιάς, που λειτουργεί με τους δικούς της κώδικες.
Μέσα από τις αυλές των προσφυγικών σπιτιών ξεφυτρώνουν οι πολυκατοικίες. Γεννιέται η αντιπαροχή. Η νέα εποχή θεμελιώνεται πάνω σε χαλάσματα, ιδεολογικές αντιπαραθέσεις και προσδοκίες για ένα καλύτερο μέλλον. Στη γειτονιά των αγγέλων η καινούργια αυτή εποχή θα ανατείλει μέσα από τη συμφιλίωση και την αποδοχή του άλλου, καθώς η δύναμη της αγάπης των δυο νέων θα γεφυρώσει τις διαφορές και θα ζεστάνει τις καρδιές όλων.

Το θεατρικό αυτό έργο, τότε, είχε συγκεντρώσει μερικούς από τους πιο άξιους του θεάτρου της εποχής. Ο συγγραφέας του έργου είχε αναλάβει τη σκηνοθεσία, ο Βασίλης Φωτόπουλος, που την επόμενη χρονιά θα έπαιρνε το Όσκαρ για τον «Ζορμπά», τα σκηνικά και τα κοστούμια, ο Βαγγέλης Σειλινός τις χορογραφίες, και τη μουσική ο Μίκης Θεοδωράκης. Δίπλα στην Τζένη Καρέζη συμπρωταγωνιστούσαν ο Νίκος Κούρκουλος, ο Διονύσης Παπαγιανόπουλος, ο Κώστας Καράς και η Ζωή Φυτούση, ενώ τα τραγούδια τα ερμήνευε ο Γιάννης Πουλόπουλος.

Το έργο ανέβηκε και το 2013 από το Εθνικό Θέατρο. Κι αυτό, σε μια εποχή που η επιστροφή στη δεκαετία του ‘60, στην προσφυγιά και στα βάσανα της ελληνικής εργατιάς που ενέπνευσε ποιητές σαν τον Γιάννη Ρίτσο, τον Τάσο Λειβαδίτη και μουσικοσυνθέτες σαν τον Μίκη Θεοδωράκη, έρχεται σαν βάλσαμο στις μέρες μας που βιώνουμε με την ίδια πάντα αξιοπρέπεια παράλληλες -αν όχι αντίστοιχες σε δυσκολία- καταστάσεις. Και σήμερα, όπως και τότε, θεριεύουν η ανεργία, η ανέχεια και η μετανάστευση.

Η Ελλάδα, από τη δεκαετία του 1960 και εξής, έχει περάσει από σαράντα κύματα και έζησε μια ολόκληρη εποχή ασυγκράτητης ευμάρειας και ενοχικής συνυπευθυνότητας πολλών και διαφορετικών Ελλήνων όλων των τάξεων.

Ο Τσιάνος, σκηνοθέτης της παράστασης του 2013 έλεγε: «Ήταν δύσκολα εκείνα τα χρόνια. Όσα συνέβαιναν εκείνη την εποχή, κατά κάποιο τρόπο, συμβαίνουν δυστυχώς και σήμερα, και μάλιστα με χειρότερο τρόπο. Μόνο που τότε οι άνθρωποι μέσα από τις τεράστιες δυσκολίες τους προσπαθούσαν να βρουν το κουράγιο να δημιουργήσουν ένα κόσμο καλύτερο και πνευματικότερο.»

Κλείνουμε με τα λόγια του ίδιου του Μίκη για τα τραγούδια της παράστασης: «Τα τραγούδια μου και τώρα, όπως και πάντα, είναι τραγούδια της γειτονιάς, κι αν αυτή εδώ είναι γειτονιά των αγγέλων, τόσο το καλύτερο για όλους μας.»

Παληοτάκης

Η ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Το θέατρο εμπνέει τον Μίκη Θεοδωράκη.

«Η Γειτονιά των Αγγέλων» του Ιακ. Καμπανέλλη με μουσική και τραγούδια του Μίκη ανεβάστηκε τον χειμώνα του 1963 στο «Κοτοπούλη» από την Τζένη Καρέζη.

ΣΤΡΩΣΕ ΤΟ ΣΤΡΩΜΑ ΣΟΥ

Ο δρόμος είναι σκοτεινός
ώσπου να σ’ ανταμώσω
ξεπρόβαλε μεσοστρατίς
το χέρι να σου δώσω.

Σ’ αγκάλιασα μ’ αγκάλιασες
μου πήρες και σου πήρα
χάθηκα μες τα μάτια σου
και στη δική σου μοίρα.

Στρώσε το στρώμα σου για δυο
για σένα και για μένα
ν’ αγκαλιαστούμε απ’ την αρχή
να ‘ναι όλα αναστημένα.

Δόξα τω Θεώ

Απ’ το πρωί μες τη βροχή
και μέσα στο λιοπύρι
για μια μπουκιά κι ένα ποτήρι
και Δόξα τω Θεώ

Πέτρα στην πέτρα ολημερίς
χτίζω και δεν σε φτάνω
Ήλιε μου πόσο είσαι πάνω
και Δόξα τω Θεώ

Παράθυρο για τ’ όνειρο
κι αυλή για το σεργιάνι
ο ίσκιος σου να μη σε χάνει
και Δόξα τω Θεώ

Κάνω τη στέγη από γυαλί
με τ’ άστρο να κοιμάσαι
αφέντη μου να με θυμάσαι
και Δόξα τω Θεώ

Από το παράθυρό σου

Από το παράθυρό σου
πέρασε το καλοκαίρι
πέρασε κι η συννεφιά
πέρασε όλη μας η αγάπη
πέρασε όλη μας η πίκρα
πέρασε όλη η χαρά

Είμαι μια βροχή στον ήλιο
μια φωτιά μες τη βροχή
μια φωνή μες τον αγέρα
μια σιωπή μες τη σιωπή

Σ’ αγαπώ μα δεν θα ‘ρθω
να σε βρω γιατί το ξέρω
το φαρμάκι θα σου φέρω

Το ψωμί ναι στο τραπέζι

Το ψωμί ‘ναι στο τραπέζι
το νερό ‘ναι στο σταμνί
το σταμνί στο σκαλοπάτι
δώσε του ληστή να πιει

Το ψωμί ‘ναι στο τραπέζι
το νερό ‘ναι στο σταμνί
το σταμνί στο σκαλοπάτι
δώσε του Χριστού να πιει

Δώσε μάνα του διαβάτη
του Χριστού και του ληστή
δώσ’ του μάνα να χορτάσει
δώσ’ του αγάπη μου να πιει

Ο Μίκης Θεοδωράκης με τον συγγραφέα του έργου Ιάκ. Καμπανέλλη
τους πρωταγωνιστές Τζένη Καρέζη, Νίκο Κούρκουλο
και τον σκηνογράφο Βασίλη Φωτόπουλο.

Αυτή τη φορά, σιγοτραγουδώντας ξανά και ξανά τους στίχους που αναρτήσαμε, δεν αντέξαμε στον πειρασμό και σας προσφέρουμε το παρακάτω you tube. Η εκτέλεση των τραγουδιών είναι από την παράσταση, με τις φωνές των αξέχαστων πρωταγωνιστών. Σπάνιο ντοκουμέντο. Απολαύστε το!

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Leave a Reply