Αρχεία για τον μήνα Φεβρουάριος, 2018

Ο,ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΘΝΙΚΟ, ΟΦΕΙΛΕΙ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ…

Τετάρτη, Φεβρουάριος 28th, 2018

Διάβασα τις τελευταίες μέρες την επιστολή που έστειλε ο Μίκης στον Θεοδωρακισμό. Ταράχτηκα. Συγκλονίστηκα. Και ένιωσα πόσο πολύ κοπιάσαμε, αλλά και πόσο βαθιά πονέσαμε.

Βαθιά η πίκρα του Μίκη και όχι άδικα. Πρόσφερε – κι αυτός και η γενιά μας – πάρα πολλά. Το πιστεύω ακράδαντα. Και τα χρόνια περνούν – και, πιστέψτε με – περνούν ταχύτατα, ειδικά όταν βρίσκεσαι κοντά στο τέρμα, όπως περνούν οι μήνες όταν από βρέφος γίνεσαι νήπιο. Και η δικαίωση αργεί…. Κι όσο κι αν αισθάνεσαι ότι εσύ το έκανες το χρέος απέναντι στην κοινότητα και απέναντι στον εαυτό σου, δεν μπορείς να αποφύγεις την πίκρα που ακολουθεί το άδικο και την προδοσία. Όσο κι αν έχεις συγχωρήσει αυτούς που πρόδωσαν, αυτούς που σε πίκραναν, αυτούς που δεν κατάλαβαν και φάνηκαν κατώτεροι των περιστάσεων, αυτό καθαυτό το γεγονός δεν διαγράφεται ποτέ και μένει σαν μια πληγή που όλο και πυορροεί…

Ο Μίκης έχει νιώσει πολύ έντονα και την προδοσία. Γιατί και το βεληνεκές της προσωπικότητάς του και του έργου του ήταν και είναι τεράστιο. Και όσο πιο μεγάλος είσαι τόσο πιο μόνος νιώθεις. Εξαίρεση δεν μπορούσε να αποτελέσει κι ο Μίκης, πόσο μάλλον που «δεν συνεμορφώθη προς τας υποδείξεις», απ’ όπου κι αν αυτές προέρχονταν.

Αφορμή γι’ αυτό το ξέσπασμα του Μίκη ήταν τα «προδομένα έργα» του, προδομένα από τους συντελεστές τους, τους ερμηνευτές, αλλά και από τις εταιρίες και από την εκάστοτε εξουσία – είτε την κυβερνητική είτε των Μέσων που διαχειρίζονται την ενημέρωση και την πληροφορία.

Αντιγράφω αποσπάσματα από αυτή την επιστολή του – που ολόκληρη μπορείτε να τη διαβάσετε στον Θεοδωρακισμό – και θα εκφράσω κι εγώ στη συνέχεια τις δικές μου σκέψεις και τις δικές αγωνίες, τώρα που πλησιάζουμε στο τέρμα της ζωής μας και οι δυο.

Διάβασα, λοιπόν, με αφορμή τον αποκλεισμό των έργων του – ειδικά κατά τη δεκαετία του ’80 αλλά και μέχρι σήμερα:

«Ο Χίτλερ είχε δώσει την ονομασία BARBAROSSA στην εκστρατεία του κατά της Σοβιετικής Ένωσης. Οι δικοί μου διώκτες ήταν απλώς ΒΑΡΒΑΡΟΙ. Και θα ήταν τραγικό λάθος να θεωρηθούν οι αποκαλύψεις μου αυτές σαν διαμαρτυρίες ενός απογοητευμένου ιδιοκτήτη. Γιατί δεν είχα ποτέ σχέσεις ιδιοκτησίας με το δημιουργικό έργο. Το θεωρούσα τμήμα μιας εθνικής, θα έλεγα, προσπάθειας, με στόχο την πολιτισμική αναγέννηση της πατρίδας μας. Γι’ αυτό πιστεύω ότι τα έργα που χτυπήθηκαν τόσο σκληρά και βάρβαρα και από πάνω (Κράτος, Εταιρίες) και από κάτω (συνεργάτες, ερμηνευτές) ταυτόχρονα, ήταν μια φυσική προέκταση της Άνοιξης του ’60 και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο υπήρξαν ένα από τα κύρια θύματα των δυνάμεων της διαφθοράς, που οδήγησαν τη χώρα και τον λαό στο απόλυτο ΜΗΔΕΝ. Πιστεύω ακράδαντα ότι εάν κατάφερναν να σταθούν όρθια στο μηδενιστικό τσουνάμι τα καλά τραγούδια της δεκαετίας του ‘60 θα είχαν ίσως συμβάλει ώστε να υπάρξουν μέσα από τον ίδιο το λαό ψυχικές και ηθικές αντιστάσεις ικανές να ματαιώσουν την πορεία προς την καταστροφή. Έχουν άραγε σήμερα αντιληφθεί οι συνεργάτες μου το μεγάλο τους λάθος απέναντι στον πολιτισμό, τον λαό αλλά και τον εαυτό τους;

Πρέπει να πω ότι σήμερα δεν έχουν όλα αυτά την παραμικρή σημασία για μένα. Ό,τι ήταν να κάνω, το έκανα. Και όσα είχα να δώσω, τα έδωσα. Τι σημασία μπορεί να έχει αν ορισμένοι δεν κατάλαβαν τις πράξεις μου και αν άλλοι δεν θέλησαν να πάρουν όσα τους πρόσφερα; Για να μείνω στον τομέα του ελληνικού τραγουδιού, θα πρέπει να πω ότι τις τελευταίες δεκαετίες έζησα μέσα σε ένα τραγέλαφο. Απ’ τη μια όλοι φώναζαν ότι δεν γράφονται πια τραγούδια και ότι αυτά που παίζονται νυχθημερόν στην τηλεόραση και στα ραδιόφωνα είναι σκουπίδια, ενώ από την άλλη εγώ τους πρόσφερα αδιάλειπτα νέα τραγούδια. Εάν πίστευαν ότι και τα δικά μου ήταν σκουπίδια, τότε γιατί δεν τα έπαιζαν μαζί με τα υπόλοιπα; Ήταν όμως ποτέ δυνατόν ποιητές όπως ο Ρίτσος, ο Ελευθερίου, ο Αναγνωστάκης, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος και άλλοι με την ίδια αξία να γράφουν σκουπίδια; Και να τραγουδούν σκουπίδια η Φαραντούρη, η Γαλάνη, ο Νταλάρας, η Δημητριάδη, ο Μητσιάς, ο Γαϊτάνος, ο Παπακωνσταντίνου, ο Μωραϊτης, ο Λέκας, ο Κόκοτας, ο Μητροπάνος;»

Διαβάζω επίσης, λίγο παρακάτω, λόγια πικρά για τους συνεργάτες και τα «προδομένα» τραγούδια, που δεν έφθασαν στο κοινό, για να κριθούν απ’ αυτό, όπως και τα μεγάλα τραγούδια που κινητοποίησαν τους νέους και τους μεγαλύτερους στη δεκαετία του ’60, αλλά και στη διάρκεια της Δικτατορίας και μετά:

«Ο πίνακας των τραγουδιών που έγραψα για τον ελληνικό λαό και μάλιστα σε μια δύσκολη περίοδο όπως αποδεικνύεται σήμερα, στην οποία κυριαρχούσε η διαφθορά και το γενικευμένο ψέμα, δεν κρίθηκαν από τον ελληνικό λαό, γιατί δεν έφτασαν ποτέ στον ελληνικό λαό που τα είχε τόση ανάγκη. Εκτός και αν κάποιοι κατάφεραν να τον μεταλλάξουν, να τον κάνουν κάτι άλλο για να τον οδηγήσουν εκεί που τον οδήγησαν. Θέλω όμως, επειδή έχω τη συνείδησή μου ήσυχη, να δείξω το μέγεθος της προσφοράς μου, που ταυτόχρονα δείχνει και το μέγεθος της περιφρόνησης και της απόρριψης που συνέτεινε ώστε ψυχολογικά να έχω ήδη γυρίσει την πλάτη σε μια ζωή και σε ένα κόσμο τόσο κακό και αχάριστο, που πιστεύω ότι ούτε ο θάνατος δεν θα με κάνει να τον ξεχάσω.»

Κλείνοντας την επιστολή του, η πίκρα ξεχειλίζει και η συνείδηση της πραγματικότητας είναι κυρίαρχη:

«Στη ζωή μου προσπάθησα να θέτω πάντοτε και πάνω απ’ όλα την τάξη της Ηθικής. Για τον λόγο αυτό δεν συγχωρώ ούτε στον εαυτό μου αλλά ούτε και στους άλλους προσβολές ηθικής τάξεως.
Έτσι η στάση όλων αυτών των ευεργετηθέντων από την παρουσία, την στάση και το δημιουργικό μου έργο στον χώρο της ελληνικής μουσικής και ειδικά του τραγουδιού, δεν αποτελεί μόνο μνημείο αχαριστίας αλλά και ηθική προσβολή απέναντί μου όπως και απέναντι στο ελληνικό τραγούδι και στον ελληνικό λαό.
Δεν μπορώ να γνωρίζω τα κίνητρά τους. Όποια όμως και αν ήταν αυτά, τους θεωρώ όλους συνυπεύθυνους στην προσπάθεια φίμωσης του έργου μου, ειδικά στην κρίσιμη εικοσαετία 1980-2000, που με βύθισε σε μια απερίγραπτη προσωπική τραγωδία. Μια εικοσαετή καταδίκη πορείας στην έρημο Σαχάρα για ποιον; Για μένα, που τους πρόσφερα τόσο απλόχερα και γενναιόδωρα τόσα και τόσα κρυστάλλινα νερά και καταπράσινες οάσεις.

Με πλήγωσαν. Αυτή είναι η λέξη που θα ήθελα να γράψω με πύρινα γράμματα τώρα, δυο βήματα πριν από το μνήμα που με περιμένει.

Μίκης Θεοδωράκης»

Η επιστολή αυτή με έκανε να πάρω γρηγορότερα το θάρρος και να εκφράσω σκέψεις και αγωνίες που με βασανίζουν λίγα χρόνια τώρα, ιδιαίτερα όταν άρχισα να διαπιστώνω και στον εαυτό μου την κόπωση των χρόνων που κουβαλώ στην πλάτη μου, αλλά και όταν συνειδητοποίησα πως και ο «ΨΗΛΟΣ» της καλλιτεχνικής και της πολιτικής ζωής μας είναι πια όχι μόνο ΜΕΓΑΛΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ και ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ αλλά και μεγάλος στην ηλικία.

Όσο συνειδητοποιούσα, λοιπόν, τα χρόνια που μας επισκέπτονταν και μας βάραιναν αδυσώπητα αφήνοντας ανεξίτηλα τα σημάδια τους, όσο έκανα τον προσωπικό απολογισμό της ζωής και της δράσης μου, όλο και περισσότερο με απασχολούσε η τύχη του έργου του Μίκη.

Ως προσωπικός συνεργάτης του επί χρόνια, τότε στη δεκαετία του ’60, αλλά και μετά, όταν παλεύαμε για τον πολιτισμό και την πολιτική, για έναν καλύτερο κόσμο και πιστεύαμε βαθιά σ’ αυτό τον ωραίο αγώνα που δίναμε, είχα από παλιά διαπιστώσει πόσοι άνθρωποι κινούνταν καιροσκοπικά γύρω του. Πολλοί από αυτούς αποζητούσαν την προσωπική προβολή τους, απομυζούσαν και έπαιρναν ό,τι μπορούσαν από την ικμάδα του Μίκη, και πρόδιδαν… από τότε ακόμη… Πρόδιδαν την πίστη που έδειχνε, πρόδιδαν την αγάπη του για την Τέχνη και την Πατρίδα, γι’ αυτόν τον λαό που τόσο αγάπησε τον Μίκη και τον αγάπησε κι αυτός.

Όπως κι ο ίδιος ο Μίκης λέει στο γράμμα του, αυτή η προσφορά του ήταν μια προσπάθεια εθνική με στόχο την πολιτισμική αναγέννηση της Πατρίδας. Αυτό δεν έγινε κατανοητό – ούτε τότε, αλλά ούτε και τώρα.

Χρησιμοποιώντας και πάλι τα λόγια και τον προβληματισμό του, καθώς μ’ αυτόν αντρωθήκαμε στη δεκαετία του ’60 οι Λαμπράκηδες, υποστηρίζω κι εγώ και πιστεύω ακράδαντα ότι ο Μίκης δεν είναι πια ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΣ ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ των έργων του. Το έργο του στόχευε στην ανάταση του Λαού και του Έθνους, «προπαγάνδιζε» μια μεγάλη ειρηνική επανάσταση, που – αν είχε γίνει – ίσως δεν θα ζούσαμε σήμερα την ηθική, πολιτική, οικονομική και εθνική κατάπτωση που βιώνουμε.

Επομένως, το έργο του ανήκει σ’ όλο τον Λαό. Είναι εθνική κληρονομιά, που δεν μπορεί να οικειοποιηθεί κανένας ιδιώτης, κανένας μοναχικός κληρονόμος. Συζητώντας μ’ ένα οικείο πρόσωπο, συμφωνήσαμε στη διαπίστωση ότι «το μέλλον του έργου του και η πνευματική κληρονομιά του είναι τόσο σπουδαία και μεγάλα, που δεν μπορούν να περάσουν από έναν άνθρωπο, όποιος κι αν είναι αυτός».

Το ίδιο είχα αρχίσει να διαμορφώνω ως άποψη μέσα μου κι εγώ, από τότε που άρχισαν τα σοβαρά προβλήματα υγείας, εδώ κι ένα περίπου χρόνο. Είχα βαθιά και στέρεα την πεποίθηση ότι θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα είδος Ιδρύματος με την επωνυμία του Μίκη Θεοδωράκη. Ποιος μπορεί να διαφωνήσει στην άποψη ότι το έργο και η προσφορά του Μίκη στον ελληνικό και παγκόσμιο πολιτισμό είναι πολύ μεγάλη και σημαντική για όλο τον κόσμο – πόσω μάλλον για την Ελλάδα και το λαό μας και την ιστορία του – που δεν μπορούν να αφεθούν στην τύχη τους ούτε στη διαχείριση ανθρώπων, που φάνηκαν ή μπορεί να φανούν μικρότεροι και ανεπαρκέστεροι του εύρους του Θεοδωρακικού έργου. Όταν ένα έργο και μια προσωπικότητα είναι παγκόσμιου βεληνεκούς, όπως είναι ο Μίκης και η προσφορά του, τότε είναι πολύ λίγο και ανάξιο του έργου και της αξίας του να περάσουν τα πνευματικά δικαιώματα σ’ ένα μόνο πρόσωπο, ίσως ανίκανο να τα διαχειριστεί και να κατανοήσει τη σημασία της προσφοράς ή να μοιραστούν με ποσοστά σε όλους όσους τα δικαιούνται: παιδιά, εγγόνια, δισέγγονα κλπ.

Ο Μίκης, με μεγάλη διορατικότητα, έβλεπε ποιοι τον πρόδιδαν: είτε πρόσωπα ήταν αυτά είτε μηχανισμοί. Μπορεί να λειτουργούσε, συχνά, παρορμητικά. Αλλά τυφλός ποτέ δεν υπήρξε. Γνώριζε καλά ποιοι φώλιαζαν στον κόρφο του και ποιοι απομυζούσαν τις δικές του, ανεξάντλητες, δυνάμεις.

Έφτασε, όμως, και γι’ αυτόν η στιγμή που ένιωσε την ανάγκη να μιλήσει για την «πληγή που στο στήθος του ανοίγει πάλι». Αυτή την πληγή δεν πρέπει να την αφήσουμε να πυορροεί. Το συντομότερο δυνατό πρέπει να βρεθεί μια λύση για τα πνευματικά δικαιώματα του έργου του.

Τα χρήματα των πνευματικών δικαιωμάτων προέρχονται από τον ελληνικό λαό αλλά και από όσους τον αγαπούν και λατρεύουν τη μουσική του σε όλο τον κόσμο και θα πρέπει να γυρίσουν πάλι σ’ αυτούς μέσα από τη δημιουργία ενός ιδρύματος με τη μορφή που το φαντάζομαι. Μέσα από τις εισπράξεις των δικαιωμάτων των τραγουδιών και των εκδηλώσεων θα ανακυκλώνεται η «περιουσία» του Μίκη και θα γίνεται κτήμα αυτών που πραγματικά τον πίστεψαν ως άνθρωπο, πολιτικό, καλλιτέχνη, δημιουργό και αγωνιστή στο πλευρό πάντα του απλού λαού και των ονείρων του.

Εάν τυχόν ο Μίκης υποχωρήσει στη συναισθηματική πίεση που του γίνεται – καθόσον μάλιστα ο άνθρωπος γίνεται πιο ευαίσθητος και ευάλωτος συναισθηματικά καθώς γερνάει – και περάσουν τα δικαιώματα σε άτομα ανίκανα να τα διαχειριστούν και να κατανοήσουν την ευρύτητα του έργου και της προσωπικότητας του Μίκη, εγώ θα είμαι τελείως αντίθετος.

Επομένως, τώρα που έχει ακόμα τις πνευματικές και σωματικές δυνάμεις, μπορεί να βρει 5/6 ικανούς ανθρώπους – νομικούς, ανθρώπους του καλλιτεχνικού χώρου, πνευματικούς ανθρώπους – που να αναλάβουν την πραγματοποίηση αυτού του εγχειρήματος και τη διαχείρισή του. Μέσα σ’ αυτούς πρέπει οπωσδήποτε να είναι άτομα έμπιστα και αγαπημένα, σταθερά στις αξίες και τα οράματα που πίστεψε και για τα οποία αγωνίστηκε ο Μίκης.

Και, φυσικά, θέλει πολλή προσοχή στην επιλογή ατόμων από τον καλλιτεχνικό χώρο, που τόσο ευάλωτος αποδεικνύεται στις κάθε είδους πιέσεις, στην κοινωνική προβολή και στο χρήμα…

Ίσως φανεί πως έχω περισσό θράσος, όταν τολμώ να «αγγίξω» «προσωπικά ζητήματα» μιας προσωπικότητας τέτοιου βεληνεκούς, όπως ο Μίκης.
Δεν θα συμφωνήσω με όσους το υποστηρίξουν. Η πληγωμένη και προδομένη γενιά μας και το έργο του Μίκη δεν πρέπει να βρεθούν στα χέρια αδαών, που θα τα αξιοποιήσουν μουσειακά ή που θα επιδιώξουν να αποκομίσουν κέρδη σε περιουσιακά στοιχεία. Η πνευματική περιουσία του Μίκη πρέπει να γυρίσει στο Λαό, από όπου και ξεκίνησε. Και πρέπει να διδάξει το Λαό, όπως ήταν και ο στόχος του Μίκη.

Ως Λαμπράκης, ως συνοδοιπόρος, ως άνθρωπος που έδωσε κομμάτι της ζωής του – και συνεχίζω ακόμα – γι’ αυτόν τον ωραίο αγώνα και γι’ αυτόν τον ωραίο αγωνιστή, απαιτώ να μην αισθανθεί πληγωμένος και προδομένος, τώρα που τα χρόνια βαραίνουν στην πλάτη του.

Η φράση με την οποία κλείνει την επιστολή του θα είναι και η δική μου κατακλείδα, στο μέτρο των δικών μου συναισθημάτων:

«Με πλήγωσαν. Αυτή είναι η λέξη που θα ήθελα να γράψω με πύρινα γράμματα τώρα, δυο βήματα πριν από το μνήμα που με περιμένει.»

Η πληγή αυτή να γίνει λάκτισμα για ένα νέο έργο πνοής… Γιατί ο Μίκης ήταν και είναι ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ και στέκεται πάντα πάνω από το ιδιωτικό. Η δική μας γενιά μεγάλωσε πιστεύοντας περισσότερο στην κοινωνική προσφορά, θυσιάσαμε γι’ αυτό – πολλοί από εμάς – στιγμές οικογενειακές. Αρκετοί από εμάς πληρώνουμε ακόμη το τίμημα της κριτικής γι’ αυτή την επιλογή μας.

Πικραθήκαμε, πονέσαμε, προδοθήκαμε. Είναι αλήθεια όλα αυτά. ΑΛΛΑ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΜΕΤΑΝΙΩΣΑΜΕ. Και – όσο κι αν κάνουμε οργισμένη κριτική στη σημερινή πολιτική αθλιότητα, όσο κι αν γινόμαστε συχνά γραφικοί, όσο κι αν φαντάζουμε εκτός πραγματικότητας – είμαστε όμως πάντα έτοιμοι και διαθέσιμοι να ξαναμπούμε σ’ ένα αγώνα τίμιο κι ωραίο.

Παρά τα χρόνια που μας βαραίνουν, νιώθουμε πάντα «σαν έτοιμοι από καιρό, σαν θαρραλέοι, σαν που ταιριάζει σ’ εμάς» ν’ αξιωθούμε ν’ αναλάβουμε και πάλι το ΙΕΡΟ ΧΡΕΟΣ ΝΑ ΑΝΑΣΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΤΗΣ.

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Αρχείο Παληοτάκη Νο 11

Δευτέρα, Φεβρουάριος 26th, 2018

Η σημερινή μας ανάρτηση αναφέρεται σε ένα απόσπασμα από μια συνέντευξη του Μίκη στον Στέλιο Κούλογλου σχετικά με τη Μακρόνησο. Σ’ αυτό το ξερονήσι, σ’ αυτό τον τόπο εξορίας, ο Μίκης πέρασε πολύτιμα χρόνια της νιότης του. Τη Μακρόνησο σήμερα σχεδόν κινδυνεύουμε να την ξεχάσουμε, αλλά όλοι όσοι τη γνώρισαν ως εξόριστοι και φυλακισμένοι, αλλά και η ελληνική και η παγκόσμια ιστορία για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία δεν μπορεί και δεν θέλει να την ξεχάσει…

Προσωπικώς, – λόγω ηλικίας – δεν είχα την “τύχη” να “αναμορφωθώ” σ’ αυτόν τον «τιμημένο τόπο», τον «Παρθενώνα του νέου ελληνισμού», όπως είχε αποκαλέσει το κολαστήριο της Μακρονήσου ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, άλλωστε, ο μετέπειτα Πρόεδρος της Δημοκρατίας (1975 – 1980), έβρισκε σ’ αυτόν τον τόπο εξορίας, ένα «αναρρωτήριο ψυχών», μια «συνέχιση του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού», μια «νέα Εδέμ στα μάτια της ελληνικής Ιστορίας». Κατά το διάστημα που “άνθισε ο πολιτισμός” της Μακρονήσου δεν είχα “συμπληρώσει” την απαραίτητη ηλικία και δράση, ώστε να απολαύσω τα μαθήματα πολιτισμού που παραδίδονταν μαθήματα συνέχισης του ελληνικού πολιτισμού!….

Για όσους ενδιαφέρονται να λάβουν περισσότερες πληροφορίες και υλικό για το ελληνικό Νταχάου, τους καλούμε να επισκεφτούν τον ιστότοπο “ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΑΚΡΟΝΗΣΟΥ“, από τα ΑΡΧΕΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ.

Παληοτάκης


Μίκης Θεοδωράκης: Η Μακρόνησος ήταν ένα μεγάλο στρατόπεδο τρελών

Για πολλά χρόνια, το μόνο που δεν μπορούσα ποτέ να αντιμετωπίσω, ούτε καν να δω, ήταν η Μακρόνησος. Θυμάμαι, μια φορά, μετά από πολλά χρόνια, το 60, πήγαμε εκδρομή στο Σούνιο και γύρισα την πλάτη μου. Αλλά κάτι με τραβούσε. Και κάνω έτσι. Και μόλις είδα το νησί, λιποθύμησα. Συνέντευξη στον Στέλιο Κούλογλου

Γι’ αυτό δεν ήθελα να πάω και όταν έγινε η πρώτη εκδήλωση μνήμης στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Ήταν πολύς κόσμος, αλλά αν ήμουν μόνος πιθανώς και να σταματούσε η καρδιά μου. Η καρδιά μου εκεί, χτυπούσε σαν πουλί. Δεν μπορούσα να σταθώ.

Δηλαδή, αυτές οι μνήμες, ήταν σαν να πάρουν ένα Εβραίο που επέζησε στο Ολοκαύτωμα, να τον ξαναπάνε να δει το θάλαμο αερίων. Κάτι παρόμοιο κάνανε. Δεν μας ψήνανε στους φούρνους αλλά είναι χειρότερο το μαρτύριο, νομίζω, της απόλυτης απόγνωσης. Το οποίο είχε και από την μορφή του το νησί αυτό.

Ξέρεις, όταν είσαι φυλακισμένος σε νησί,η θάλασσα, από ένα στοιχείο όμορφο, γίνεται το χειρότερο συρματόπλεγμα.Και στην Ικαρία το ίδιο ήτανε. Δεν μπορούσαμε να απολαύσουμε την ομορφιά της θάλασσας. Είναι ένας υδάτινος τοίχος ο οποίος μας έπνιγε.

Στη Μακρόνησο πολύ περισσότερο, όταν μας πηγαίνανε στα βουνά επάνω για τα βασανιστήρια, στις χαράδρες κλπ, ήταν απόλυτη μοναξιά.Στη φυλακή μέσα, ή στην ασφάλεια,ξέρεις ότι πίσω από τους άλλους τοίχους είναι ορισμένοι σύντροφοι σου.Κάποιοι άνθρωποι θα σε ακούσουν. Η μαρτυρία παίζει μεγάλο ρόλο. Εκεί δεν είχες κανέναν. Δηλαδή, να εξαφανιστείς, να πεθάνεις χωρίς να αφήσεις ίχνος πίσω σου, είναι αβάσταχτο.

Αισθανόσουνα εκεί ότι είσαι τίποτα. Ήσουν μόνος σε μια ερημιά, σε ένα βράχο επάνω, στην ερημιά, ήταν σκηνές πολλές αλλά δεν τις έβλεπες και ήταν μακριά η μια με την άλλη. Ήσουν τελείως μόνος. Και ξαφνικά, καθώς κοιμόσουνα, έβλεπες φλόγες, είχανε πετρέλαιο και βάζανε φωτιά στην σκηνή, εκεί που κοιμόσουν.

Και μετά έπεφτε άγριο ξύλο. Πες μου, πως αντέχει αυτός ο άνθρωπος. Στα κλασσικά βασανιστήρια στην Ασφάλεια, είχες την αναμονή και μετά το ξύλο, όσο αντέξεις. Μετά είσαι εξαντλημένος. Και πονάς πολύ. Αλλά αυτό γίνεται μέσα σε δυο-τρεις ώρες. Και πας στο κελί σου πάλι. Στην Μακρόνησο ήταν μήνες, δημιούργησε θύματα τα οποία υποφέρουν ακόμα.

Εγώ έχω φίλο μου, πιο μεγάλο από μένα, έκτοτε παίρνει φάρμακα, έχει κρίσεις γιατί δεχόταν πίεση επάνω σε όλο το νευρικό σύστημα. Υπήρχαν καίκια που πηγαίνανε από την Μακρόνησο στο Λαύριο, για να πάνε τους τρελλαμένους στα νοσοκομεία.

ΚΟΥΛΟΓΛΟΥ: Έχετε μιλήσει με κανέναν από αυτούς που άλλαξαν και από σύντροφοι έγιναν βασανιστές;

ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ: Ενας στραγγαλιστής είχε ένα αδελφό στέλεχος στην ΕΔΑ. Είχε προσπαθήσει να με στραγγαλίσει και ήρθε αργότερα να μου γυρέψει συγγνώμη. Παρενέβη και ο Γρηγόρης ο Μπιθικώτσης, που ήταν Μακρονησιώτης και αυτός, και με τον Γρηγόρη τον βοηθήσαμε. Διότι είχα απόλυτα συνειδητοποιήσει ότι αυτοί οι άνθρωποι, πραγματικά δεν αισθάνθηκαν καλά.
Τρελάθηκαν οι ίδιοι. Δηλαδή, όταν υποβάλεις έναν άνθρωπο σε τόσο φόβο, μπορεί να κάνει τα πάντα. Έχανε την συνείδηση του.

Ορισμένοι αξιωματικοί,οι οποίοι είχαν μάλιστα και το καθήκον το θλιβερό να είναι επικεφαλής, μου λέγανε ορισμένοι γραφιάδες που δούλευαν στα γραφεία τους και τους έβλεπαν μετά από τα πογκρόμ,να κάθονται στο γραφείο και να κλαινε μαζί με μας. Ήταν γελοίο, δηλαδή, η Μακρόνησος ήταν ένα μεγάλο στρατόπεδο τρελών. Και από δω και από κει.

*Απόσπασμα από μια συνέντευξη δεκάδων ωρών με τον Μ. Θεοδωράκη, για την ζωή, την δράση και το έργο του

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Αρχείο Παληοτάκη Νο.10

Παρασκευή, Φεβρουάριος 23rd, 2018

Απρίλη του 1987 είχε έρθει στις Βρυξέλλες, μετά από επίσημη πρόσκληση της Ελληνικής Κοινότητας των Βρυξελλών, ο φίλος και σύντροφος, ο Χρονάρας, ο Χρόνης Μίσσιος για το ευρύ κοινό.
Πρόσφατα είχε εκδοθεί το βιβλίο του “Καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς”.
Μαζί με την όμορφη παρέα, τις εκδρομές και τις ταβέρνες, τη γνωριμία με ανθρώπους που διψούσαν για το λόγο και την παρουσία του Χρόνη, αποφασίσαμε να κάνουμε και μια παρουσίαση του έργου και της δράσης του σε ευρύτερο κοινό των Βρυξελλών.
Θυμάμαι, οργανώσαμε μια εκδήλωση για τους Έλληνες της Ελληνικής Κοινότητας Βρυξελλών αλλά και τους εργαζόμενους στο Κοινοβούλιο.
Η ανταπόκριση ήταν ενδιαφέρουσα. Είχα γράψει αυτή τη σύντομη παρουσίαση, γιατί ήξερα ότι οι παρευρισκόμενοι διψούσαν για το λόγο και την παρουσία του Χρόνη και όχι τα δικά μου λόγια.
Κι έτσι ήταν. Ο Χρόνης συνεπήρε όσους παρευρίσκονταν. Δυστυχώς, δεν είχα σκεφτεί να μαγνητοσκοπήσουμε αυτή την εκδήλωση. Εκτός αν βρίσκεται κάπου καλά κρυμμένη στο Αρχείο μου και εμφανιστεί στην πορεία.
Αυτό το ελάχιστο που έχουμε στα χέρια μας, λοιπόν, αυτό παρουσιάζουμε σήμερα. Και, ως ελάχιστο φόρο τιμής, του αφιερώνουμε και το you tube που είχαμε φτιάξει, χρόνια πριν, και το οποίο, δυστυχώς, δεν έχει τιμηθεί με την ανάλογη επισκεψιμότητα. Συγκεκριμένα, εδώ και 5 χρόνια έχει μόνο 355 προβολές.

Παληοτάκης

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΑΓΩΝΙΣΤΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΧΡΟΝΗ ΜΙΣΣΙΟΥ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΛΗΟΤΑΚΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ ΣΤΙΣ 3/4/87

Φίλοι και φίλες,

Βρισκόμαστε απόψε εδώ για ν’ ακούσουμε το θέμα που ο Χρόνης Μίσσιος θα μας αναπτύξει και να καταθέσουμε κι εμείς με τη σειρά μας τη δικιά μας μαρτυρία και σκέψη για την αριστερή θεωρία και πράξη.

Από τα παιδικά του χρόνια, μέσα στο κίνημα  της Αριστεράς, ο Χρόνης Μίσσιος έζησε τις ταλαιπωρίες και τους διωγμούς μιας παράταξης ηττημένης. Μέσα στις φυλακές και τις εξορίες, με ανθρωπιά και  ειλικρίνεια, ο Χρόνης πέρασε 20 και πλέον από τα καλύτερα χρόνια της ζωής του, μια και η οδύσσεια των φυλακών και της εξορίας άρχισε γι’ αυτόν από τα δεκαεφτά του χρόνια.

Εκεί, μέσα στα κελιά, ανδρώθηκε, έμαθε γράμματα και, κάτω από την αγωνία της θανατικής καταδίκης του, αγάπησε τη ζωή και ονειρεύτηκε έναν άλλο κόσμο, αυτόν που με τόση επιτυχία σκιαγραφεί στο βιβλίο του.

Τελικά,  ο Χρόνης Μίσσιος έζησε πάντα έκθετος στα γεγονότα και στους κομματικούς μηχανισμούς και γι’ αυτό κλείστηκε  στο δικό του κόσμο, ζυμώθηκε και βίωσε μια άλλη λογική πραγμάτων.

Περπάτησε μια ζωή δεμένος μα ποτέ φιμωμένος, περπάτησε στα προαύλια των φυλακών, στις αλάνες  της εξορίας, με μισαδάκι τσιγάρο, με το βούρδουλα του αρχιφύλακα, με την ΑΛΑΘΗΤΗ ΓΡΑΜΜΗ του κόμματος, με το μικρό παραθυράκι που έβλεπε στον ουρανό, στα οράματά του, στους μύθους του.

Φορτωμένος μ’ αυτές τις εμπειρίες, ο Χρόνης Μίσσιος μάς έδωσε ως καταστάλαγμα της πείρας του το “ΚΑΛΑ  ΕΣΥ ΣΚΟΤΩΘΗΚΕΣ ΝΩΡΙΣ”, ένα βιβλίο  βαθιά πολιτικό, βιβλίο που κέρδισε και κερδίζει όλο το φάσμα των γενεών, όλα τα κοινωνικά στρώματα του λαού μας, με την ειλικρίνειά του.

Κάπου ο Χρόνης, ο Χρονάρας για τους φίλους του, είπε, ότι είναι άλλο πράγμα το να ζεις μέσα στην παραγωγή, στην κοινωνία, στις ανθρώπινες σχέσεις, και άλλο για πολλά – όντας επαγγελματικό στέλεχος της Αριστεράς, να είσαι απλός διερμηνέας των ανθρωπίνων σχέσεων. Το να είσαι χρόνια επαγγελματίας φυλακισμένος, χρόνια επαγγελματίας επαναστάτης, μπορεί να σε κάνει καθοδηγητή, που μπορεί να έχει τον ουμανιστικότερο στόχο  της εποχής μας, που μπορεί να δίνει τη ζωή του για την επανάσταση, όμως, μέσα από  αυτές τις διαδικασίες, συντρίβει εντελώς ψυχρά τον διαφωνούντα, τον ετερόδοξο…

Αυτόν  τον καθοδηγητή στιγματίζει ο Χρόνης στο βιβλίο του,  αυτόν τον καθοδηγητή, στην καθημερινή πρακτική του, ο Χρόνης κατάργησε έτσι που σήμερα να είναι υπεύθυνος πωλήσεων μιας βιομηχανίας αλλά και να μπορεί να μοιράζεται τον ελεύθερο χρόνο του ανάμεσα στο γράψιμο, τις γεωργικές δουλειές στο κτήμα του  και στην πολιτική δραστηριότητα μέσα από  το Νέο Φορέα της Αριστεράς και τη Διεθνή Αμνηστία.

Ο Χρόνης αγωνίζεται σήμερα για να πάψει ο άνθρωπος να είναι θεατής  της ζωής, της πολιτικής, του έρωτα,  για να πάψει να είναι ένα αντικείμενο της καθημερινής δράσης.

Η συμμετοχή στα κοινά, λέει ο Χρόνης, έχει  ανεπανάληπτη γοητεία και πληρότητα, μοιάζει με τη ζωή του δημιουργού, του καλλιτέχνη. Αν δεν μπορείς  να δίνεσαι είσαι πολύ φτωχός…

Αυτό το “Δίνεσαι” μας φέρνει τον Χρόνη σήμερα κοντά μας, να τον ακούσουμε και να τον χαρούμε…

Παληοτάκης

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Ιουλιανά 1965 από τον Σπύρο Λυκούδη

Σάββατο, Φεβρουάριος 17th, 2018

Η καταγραφή του Σπύρου Λυκούδη έχει σήμερα σειρά για το αφιέρωμα του blog των Λαμπράκηδων στα Ιουλιανά. Και αυτό το κείμενο βρέθηκε στο Αρχείο Παληοτάκη.
Η γραφή είναι περισσότερο λογοτεχνική. Με λιτότητα αλλά και γλαφυρότητα διαβάζουμε για το ξέσπασμα των διαδηλώσεων, τον παλμό τους, τα συνθήματά τους, την επικινδυνότητα, τη δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα.

Η αφήγηση αυτή μάς θύμισε το διήγημα του Μάριου Χάκκα, “Το ψαράκι της γυάλας”.
Θα αναρτήσουμε και το διήγημα, στο τέλος της ανάρτησης, μετά τον Σπύρο Λυκούδη. Κι αυτό έχει μια σκοπιμότητα.
Ο Μάριος Χάκκας αναφέρεται στη συμπεριφορά του ήρωά του την ημέρα επιβολής της Δικτατορίας, 21 Απριλίου του 1967. Ο ήρωάς του, μαχητικός στο παρελθόν, στη νιότη του, παρών στους δρόμους και τους αγώνες, το πλήρωσε με φυλακές και εξορίες.
Έτσι αγωνίζονταν και οι νέοι στα Ιουλιανά. Αυτών την αγωνία και τον αγώνα μεταφέρει ο Σπύρος Λυκούδης.
Το δικό του κείμενο ακολουθεί.

Μνήμες του 1965

Δυόμισι μήνες στους δρόμους της Αθήνας

Απόγευμα της 15ης Ιουλίου 1965. Στις 7 ο Γ. Παπανδρέου φτάνει στα ανάκτορα. Στις 7 και 10 έχει φύγει. Έχει αρνηθεί τον παλατιανό εκβιασμό και έχει υποβάλει την παραίτησή του. Στους διαδρόμους βρίσκονται, ήδη έτοιμοι, οι αντικαταστάτες. Ορκίζεται ο Νόβας πρωθυπουργός.

Ήδη από νωρίς, το απομεσήμερο, εκατοντάδες πολίτες, νέοι κυρίως, είχαν πλησιάσει την περιοχή της Βουλής και του Συντάγματος. Περίμεναν την εξέ­λιξη. Άκουσα τις πρώτες φωνές μετά την αναχώρηση του Παπανδρέου απ’ τα ανάκτορα. Εκεί στο τέρμα της Ακαδη­μίας, μπροστά από το σημερινό Θέατρο Καρέζη μια μεγάλη ομάδα νέων, πιθα­νόν της ΕΔΗΝ, γιατί θυμάμαι ανάμεσά τους την ψηλόλιγνη φιγούρα του Νίκου Κωνσταντόπουλου, προφανώς ειδοποι­ημένη από βουλευτές της Ένωσης Κέ­ντρου που βρίσκονταν κοντά στα ανά­κτορα, άρχισε να κραυγάζει «Έπεσε η κυβέρνηση», «Αίσχος», «Ζήτω η Δη­μοκρατία». Μέσα σε ελάχιστα λεπτά σχηματίζεται μεγάλη διαδήλωση.

Εκατοντάδες Λαμπράκηδες, δια­σκορπισμένοι στο Σύνταγμα, με σημείο εκκίνησης τη γωνία πρώην Παπασπύρου, ενώνονται με τη διαδήλωση στην Ακαδημίας. Σε λίγα λεπτά χιλιάδες πο­λίτες στρίβουν στην Πανεπιστημίου και κατεβαίνουν προς τα Προπύλαια. «Δεν περνάει ο φασισμός – Δημοκρατία». Τραντάζεται το κέντρο της Αθήνας.

Είναι βράδυ πια της 15ης Ιουλίου 1965. Ο λαός στους δρόμους. Έτσι ξε­κίνησαν οι 70 μέρες που συγκλόνισαν Αθήνα. Και την Ελλάδα. Έτσι ξε­κίνησαν τα «Ιουλιανά».

16 Ιουλίου το πρωί, με τον καλοκαιριά­τικο ήλιο να πυρώνει τα πεζοδρόμια. Η Αθήνα ξημερώνεται ανήσυχη. Το κέντρο σιγά σιγά γεμίζει κόσμο. Από το Χρηματιστήριο μέχρι την Κλαυθμώνος η οδός Αριστείδου και όλοι οι γύρω δρόμοι είναι φίσκα. Ο πρόεδρος της ΕΔΑ I. Πασαλίδης έρχεται από τη Θεσσαλονίκη στα κεντρικά γραφεία της ΕΔΑ και χιλιάδες Εδαΐτες και Λαμπράκηδες τον περιμένουν. Τα συνθήματα δεν σταματούν και, όταν εμφα­νίζεται ο Πασαλίδης, συνοδευόμενος από τον Ηλιού, τον Γλέζο, τον Μίκη και άλλους βουλευτές, η κραυγή «ΕΔΑ-ΕΔΑ-ΕΔΑ» δονεί την ατμόσφαιρα.

Από την Κλαυθμώνος ξεκινάει η δεύτερη μεγάλη διαδήλωση. «Κάτω οι παλατιανοί». «Δεν περνάει ο φασι­σμός». «Κάτω οι προδότες». Οι ώρες περνούν, ο κόσμος πυκνώνει ή αραι­ώνει, αλλά παραμένει στους δρό­μους. Διαδηλώνει παντού. Στην Πα­νεπιστημίου, στην Ομόνοια, στην Κάνιγγος, στο Σύνταγμα, σε όλο το κέ­ντρο της πόλης. Μέχρι το βράδυ μέ­νει αμέτοχη η αστυνομία. Εν τω με­ταξύ έχει συμπληρωθεί η κυβέρνηση των «αποστατών», όπως αποκλήθηκε, με νέα μέλη. Ορκίζονται οι Μητσοτάκης, Παπασπύρου, Μπακατσέλος κ.ά. Το βράδυ η αστυνομία κάνει επίθεση στο ύψος της Μπενάκη. Δακρυγόνα, κλομπς. Επίθεση σκληρή. Εκατοντάδες πολί­τες ξυλοκοπούνται. Μπροστά στο «Ρεξ» μάς κλείνουν στη στοά δύο κλούβες και μεγάλη δύ­ναμη αστυνομικών. Δεν μπορούμε να φύγουμε από πουθενά. Αφήνουν διάδρομο ενός μέτρου, δεξιά και αριστερά σε φάλαγγα με τα κλομπς στα χέρια και μας καλούν να φύγουμε περνώ­ντας ανάμεσά τους. Άνδρες, γυναίκες περνούν όσο μπορούν πιο γρήγορα. Τα κλομπς ανεβοκατεβαίνουν, ανελέητος ξυλοδαρμός. «Τα χέ­ρια στο κεφάλι, σκύψε και τρέχα», μου φω­νάζει ο Μίμης δίπλα μου —δεν θυμάμαι δι­αδήλωση, εκείνα τα δύσκολα χρόνια, που να μην την έχουμε περπατήσει μαζί με τον πάντα αγαπημένο φίλο Μίμη Μανωλάκο. Βγήκαμε και τρέξαμε στην ανοιχτή Πανεπιστημίου.

Αργά τη νύχτα μετράγαμε στην Πειραιώς 4, στα γραφεία της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη, τους χτυπημένους, τους ψάχναμε στα νοσοκομεία και φροντίζαμε όσο μπορούσαμε όσους είχαν συλληφθεί. Ήταν για μένα, θυμά­μαι, η πρώτη φορά που χτυπήθηκα σε διαδήλωση με σημάδια στην πλάτη από τα κλομπς που έκαναν πολλές μέρες να φύγουν. Η πρώτη όμως και η τελευταία που μπήκα διαδηλώνοντας σε στοά. Όλα βλέπεις μαθαίνονται. Όλες τις επόμενες ημέρες η Αθήνα ζούσε στα πεζοδρόμια.

Χιλιάδες διαδήλωναν καθημερινά. Ένα τε­ράστιο δημοκρατικό μέτωπο σάρωνε τη μία μετά την άλλη όλες τις απόπειρες σχηματι­σμού σταθερής κυβέρνησης. Θα μπορούσα, αφήνοντας τη μνήμη να τρέξει, να γράφω ώρες και να γεμίζω σελίδες. Ίσως η τρελή μας νιότη, ίσως το αντιφασιστικό πάθος κι η στρά­τευσή μας, ίσως ο μέγας, πιθανόν και άλογος, έρωτας για την Αριστερά, κυρίως όμως η πί­στη μας στη δημοκρατία και την ελευθερία, που δεν τις είχαμε χορτάσει εκείνα τα χρόνια, κρατούσαν συνεχώς αναμμένη τη φλόγα και μας έσπρωχναν κάθε μέρα στα πεζοδρόμια και τους δρόμους μιας Αθήνας δημοκρατικής και αδούλωτης εκείνο το καλοκαίρι. Για δυόμισι περίπου μήνες. Τι να πρωτογράψει κανείς. Εί­ναι τόσα πολλά.

Δεν θα μπορούσα όμως και να κλείσω αυτό το σημείωμα για κείνες τις μέρες χωρίς ανα­φορά στη μεγάλη νύχτα. Στη νύχτα του Σω­τήρη. Στη δική μας νύχτα.

21 Ιουλίου 1965. Το βράδυ συγκέντρωση της ΕΦΕΕ στα Προπύλαια. Μετά τις ομιλίες ξεκι­νάει η διαδήλωση. Κατεύθυνση η Βουλή. Χι­λιάδες φοιτητές και φοιτήτριες. Απίστευτο πάθος. Η Σταδίου τραντάζεται. «Δεν περνά­ει ο φασισμός». «Κάτω οι αυλόδουλοι». « Πάρ’ τη μάνα σου και μπρος, δε σε θέλει ο λαός».

«Κάτω η Φρίκη», «Δημοκρατία, δημοκρατί­α», «Εκλογές ελεύθερες».

Και το χιούμορ να μη λείπει. Θυμάμαι το πανό με την περίφημη παράφραση γνω­στού κινηματογραφικού έργου της εποχής: «ΠΡΑΚΤΩΡ 114 εναντίον δρος Νόβα». Η κεφαλή της διαδήλωσης φτάνει στο «Αττικόν». Η Σταδίου είναι γεμάτη μέχρι την Ομόνοια, η Πανεπιστημίου επίσης και κό­σμος ακόμα παραμένει στα Προπύλαια, όπου βρίσκεται το τέλος της μεγάλης πορείας. Στη γωνία Χρήστου Λαδά οι κλούβες έχουν κλείσει τη Σταδίου. Σε δεύτερη σειρά πίσω «αύρες» με δακρυγόνα.

Στην πρώτη γραμμή των διαδηλωτών μέλη του Κ.Σ. της ΕΦΕΕ και πιασμένοι σε αλυσί­δα φοιτητές και σπουδαστές της Αριστεράς. Πρώτος στους πρώτους ο Σωτήρης Πέ­τρουλας, 23 χρονών, φοιτητής της Ανωτάτης Εμπορικής.

Αρχίζουν οι συζητήσεις και οι διαπραγμα­τεύσεις.

ΕΦΕΕ: «Θα περάσουμε, η διαδήλωση είναι αναφαίρετο δικαίωμα μας».

Αρχοντουλάκης (διευθυντής αστυνομίας τότε): «Δεν περνάτε, διαλυθείτε».

—   Θα περάσουμε.

—   Δεν θα περάσετε.

Τα συνθήματα δεν σταματούν στιγ­μή. Βρισκόμαστε η παρέα, η κολλητή, λίγο πιο πίσω στην τέταρτη ή πέμπτη σειρά της αλυσίδας. Ο Μίμης Μανωλάκος, η Αλέκα Δρόσου, η Νίτσα Λουλέ, η Κατερίνα Κωτσάκη, εγώ, ο Σπύρος Κάζος κ.ά. πιασμένοι απ’ τα χέρια. Και ξαφνικά, χωρίς καμία προειδο­ποίηση, πέφτουν δεκάδες δακρυγόνα και ξε­κινάει μια επίθεση απίστευτης αγριότητας από αστυνομικούς με φορεμένες τις μάσκες τις αντιασφυξιογόνες. Δεν βλέπουμε μπροστά μας. Η άσφαλτος γεμίζει διαδηλωτές. Κραυ­γές πόνου, αίματα, ξυλοκοπούνται αγόρια και κορίτσια. Γεμίζουν οι κλούβες και φεύγουν με τις σειρήνες να ουρλιάζουν. Στρίβω τρέχοντας στην Κοραή. Στη γωνία, στο πεζοδρό­μιο του Βιντζηλαίου τότε (το γνωστό ανθοπω­λείο), μια δεκάδα περίπου αστυφυλάκων έχουν ρίξει κάτω έναν διαδηλωτή και τον χτυπούν αλύπητα, όλοι μαζί. Περνάω τρέχοντας και τον αναγνωρίζω. Είναι ο Αντρέας Λεντάκης. Διαλυόμαστε στα γύρω στενά. Προσπαθού­με να ξανασυγκροτηθούμε, δεν τα καταφέρ­νουμε. Κατεβαίνω προς τα γραφεία της Νε­ολαίας Λαμπράκη στην Πειραιώς. Έχω χα­θεί με όλους τους άλλους. Στα γραφεία επι­κρατεί μεγάλη ανησυχία. «Πιθανόν να έχουμε νεκρό», ακούω. Ποιος είναι, ρωτάω. Φοβάμαι. Δεν έχω δει καθόλου στη διαδήλωση τον αδερ­φό μου. Τον είχα χάσει από τα Προπύλαια. Ανησυχώ. Τον Μπάμπη μάλλον τον έπιασαν, μου λένε. Ησυχάζω!!

Μετά από λίγο φτάνει η πρώτη πληροφορία. Ο νεκρός είναι ο Σωτήρης μάλλον, ο Σωτήρης Πέτρουλας. Σιωπή, πνιγμένοι λυγμοί. Περι­μένουμε όλοι κάτι νεότερο. Αργότερα η είδηση επιβεβαιώνεται. Ο Σωτήρης Πέτρουλας είναι νεκρός. Έμεινε εκεί, στο πεζοδρόμιο της Χρή­στου Λαδά, χτυπημένος από το δακρυγόνο.

Φεύγουμε για τα νοσοκομεία, να βρούμε τους χτυπημένους συντρόφους. Ο Λεντάκης, σοβαρά χτυπημένος, χειρουργείται. Τραυματί­ες εκατοντάδες. Θυμάμαι τραυματισμένους τον Μάκη Παπούλια, τη Νίτσα Λουλέ και άλλους.

Προσπαθούμε να μάθουμε πού βρίσκεται το νεκρό κορμί του Σωτήρη. Μέχρι το πρωί δεν είχα μάθει τίποτα, εγώ τουλάχιστον. Το πρωί με ειδοποιούν πως στο νεκροτομείο της οδού Μασσαλίας φρουρείται από δικούς μας εργά­τες η σορός του Σωτήρη. Το απόγευμα εκα­τοντάδες φοιτητές και εργάτες προσπαθούν να τον συνοδεύσουν μέχρι το σπίτι του. Η νεκρο­φόρα με κλούβες γύρω-γύρω αναπτύσσει ταχύτητα. Ο κόσμος τρέχει από πίσω με κραυ­γές: «Τούμπα, δολοφόνε».

Παρέα με εκατοντάδες συντρόφους του να τον θρηνούν με τραγούδια, ο Σωτήρης θα μείνει στο σπίτι του για να έρθει μαζί τους στη Μη­τρόπολη την επομένη. Μετά τον Γρ. Λαμπράκη, η Αθήνα όλη στους δρόμους, κηδεύει στις 23 Ιούλη τον άλλο μεγάλο νεκρό της. Τον Σω­τήρη Πέτρουλα, τον αγωνιστή νεολαίο, τον ερ­γαζόμενο φοιτητή, τον διανοούμενο φοιτητή, το παλικάρι με «τα γαλάζια μάτια που μας καλού­νε». Τον αποχαιρετούμε όλοι όσοι τον γνωρίσα­με, όσοι συνεδριάσαμε μαζί του, όσοι περπατή­σαμε μαζί του, όσοι τραγουδήσαμε παρέα του.

Τη μεγάλη νύχτα του Σωτήρη, συνελήφθησαν 400 περίπου. Προφυλακίστηκαν και παραπέμφθηκαν σε δίκη για στάση κλπ. κλπ. 31 διαδηλωτές. Ανάμεσα τους ο Μπ. Λυκούδης, ο Καλλέργης, ο Π. Βερνάρδος κ.ά.

Τα χρόνια που πέρασαν είναι πολλά. Η μνή­μη ξεθωριάζει σχεδόν σε όλα, σχεδόν για όλα. Αλλά είναι κάποιες εικόνες, κάποια πρόσωπα, κάποιες στιγμές, κάποιες μέρες τόσο βαθιά χαραγμένες που είναι σαν χτεσινές. Έτσι χαραγμένες είναι για μένα, και για άλλους πολ­λούς φαντάζομαι, αυτές οι ανεπανάληπτες μέ­ρες του καλοκαιριού του ‘65 στους δρόμους της Αθήνας.

ΣΠΥΡΟΣ ΛΥΚΟΥΔΗΣ

Και ακολουθεί ο ήρωας του Μάριου Χάκκα. Αυτός που πια έχει συμβιβαστεί με τα μικροπράγματα που τον δένουν με την καθημερινότητα και τον “αποτρέπουν” από τους νέους αγώνες. Έχει αλλοτριωθεί, καθώς νιώθει χρέος του τη σωτηρία του ψαριού του, όχι όμως τον αγώνα για τη διάσωση της δημοκρατίας ή της αξιοπρέπειάς του. Το κείμενο αφήνει μια “γεύση” τραγικότητας, μια μομφή, μια διαμαρτυρία, όχι γι’ αυτούς που αλυσοδένουν τις συνειδήσεις και επιδιώκουν να βάλουν στο γύψο την ανθρώπινη σκέψη, αλλά γι’ αυτούς που κάποτε αγωνίστηκαν για τις ιδέες τους και τώρα προδίδουν, αποκαθηλώνουν τα ινδάλματά τους. Από το παρελθόν διατηρεί νοσταλγικές αναμνήσεις.
Αναστατωμένος από τα γεγονότα της ημέρας, συνεχίζει την περιπλάνησή του στους δρόμους της Αθήνας, ενώ στη σκέψη του αναδύονται διλήμματα και εναγώνια ερωτηματικά: πώς η δικτατορία θα πέσει; Αλλά η άτεγκτη φωνή της συνείδησης του απαντά: πώς θα πέσουν, εάν δεν θελήσουν ν’ αγωνιστούν οι Έλληνες; Πρέπει να πάει στο κέντρο της πόλης, όπου θα διαδραματιστούν γεγονότα, αλλ’ αυτός αισθάνεται ανήμπορος, ας πάνε οι νέοι, συνεχίζει μονολογώντας.

Επειδή νιώθουμε την επικαιρότητα και τη διαχρονικότητα των διλημμάτων που έβαλε στη συνείδηση του ήρωά του ο Μάριος Χάκκας, αφιερώνουμε το διήγημα που ακολουθεί σε όσους ακόμα αντιστέκονται, αλλά και σε όσους έχουν ακόμα συνείδηση – έστω και τσακισμένη, πληγωμένη.
Και ελπίζουμε οι συνειδήσεις να ξυπνήσουν και να ενεργοποιηθούν στον αγώνα για την Ανεξαρτησία και τη Δημοκρατία, για την προάσπιση των πανανθρώπινων αγαθών.

Το ψαράκι της γυάλας

Ο άνθρωπος, με τη φραντζόλα υπομάλης, είναι ο ίδιος που πριν δυο χρόνια περίπου κρατούσε καρπούζι. Τότε ήταν Ιούλιος1 και φυσικά υπήρχαν καρπούζια, ενώ τώρα Απρίλης και πήρε φρατζόλα. Βέβαια και καρπούζια να υπήρχανε, πράγμα αφύσικο για μήνα Απρίλη, αυτός πάλι για φρατζόλα στο φούρνο θα πήγαινε, όπως άλλωστε όλος ο κόσμος.

Μέσα στο γενικό πανικό, πέσαν όλοι στα τρόφιμα. Περίμενε κι αυτός κάπου μισή ώρα σειρά και στο τέλος βρέθηκε με μια ζεματιστή φρατζόλα στο χέρι. Άλλοι παίρνανε τρεις και τέσσερες, αυτός μόνο μία. Για τη δουλειά που την ήθελε και μία αρκούσε. Την έβαλε κάτω από τη μασχάλη και πήρε τους δρόμους.

Το σωστό είναι όταν κάποιος κρατάει μία φρατζόλα, να πηγαίνει στο σπίτι του. Όμως ο δικός μας δεν μπορούσε να πάει. Στη συνοικία που έμενε, από τα χαράματα είχαν αρχίσει συλλήψεις και μόλις πρόλαβε να ντυθεί βιαστικά, πετάχτηκε έξω και ξεμάκρυνε γρήγορα, αναζητώντας το πιο κατάλληλο αντικείμενο για καμουφλάζ στις κινήσεις του.

Σ’ όλους τους ανθρώπους, ακόμα και στους πρωτόγονους, είναι γνωστή η αξία χρήσης των αντικειμένων. Στις προηγμένες εμπορευματικές κοινωνίες τα πράγματα φυσικά έχουν και μια άλλη αξία, την ανταλλακτική, όπως συνήθως τη λένε. Στην Ελλάδα εκτός απ’ αυτές τις δύο γνωστές και πολυσυζητημένες αξίες έχει ανακαλυφθεί και μια τρίτη: Η παραλλακτική, που παίζει σημαντικό ρόλο στις έκτακτες περιστάσεις που ζει τόσο συχνά αυτός ο τόπος. Είναι δε η παραλλακτική αξία ενός πράγματος απευθείας ανάλογη της εφευρετικότητας του παραλλάκτη και της αντίληψης του αστυνομικού οργάνου που επιχειρεί να παραπλανήσει. Δηλαδή, όσο πιο ατσίδας είναι ο αστυνομικός, τόσο πιο πειστικό πρέπει να είναι το αντικείμενο που κρατάει ο παραλλάκτης στα χέρια του, για να λειτουργήσει ο νόμος της παραλλαγής.

Στα Ιουλιανά, πηγαίνοντας ο άνθρωπός μας στις συγκεντρώσεις είναι αλήθεια, πάντα στα άκρα, κρατούσε κι ένα καρπούζι. (Αξία παραλλαγής). Αν γινόταν καμιά φασαρία, γλιστρούσε, δείχνοντας στους αστυνομικούς το καρπούζι: «Είμαι ένας φιλήσυχος άνθρωπος και πάω στο σπίτι μου».

Πραγματικά, πήγαινε σπίτι, φορούσε πιζάμες, παντόφλες, κι εκεί στη βεράντα, έκοβε το καρπούζι και το ‘τρωγε, (αξία χρήσης πια τώρα), μέχρι που έκανε τις φλούδες του πάπυρο. Αυτό ήταν και το βραδινό του. Τα τελευταία χρόνια, σαβουρώνοντας ό,τι του λάχαινε, είχε παραβαρύνει από σάλτσες κι αποφάσισε να κάνει δίαιτα. Όμως η κοιλιά κρέμονταν πάντα εκεί μπροστά του μακρουλό καρπούζι, κι όσο κι αν έλεγε ν’ αρχίσει την επομένη ασκήσεις, αυτές ποτέ δεν γινόντανε. Βαριόντανε. Βαριόντανε ν’ ασχοληθεί ακόμα και με τα φερ-φορζέ, στολίδι της βεράντας του, γιατί το θέλανε πια ένα πέρασμα λευκή λαδομπογιά. Ήταν και το χρυσόψαρο στη γυάλα, και κάθε τόσο έπρεπε ν’ αλλάξει το νερό, μια ασχολία κι αυτή που του φαίνονταν βαρετή.

Τα τελευταία χρόνια είχε κι αυτός την Καπούη* του: Ένα σπιτάκι με βεράντα που έβλεπε προς το βουνό. Αφού έζησε τη μισή ζωή του σε θαλάμους φυλακής και σε τσαντήρια εξορίας, μετά από τόσες στερήσεις, όταν κάποτε βρέθηκε ελεύθερος, μπλέχτηκε με κάτι οικόπεδα, κέρδισε ξαφνικά μερικά λεφτουδάκια κι αγόρασε αυτό το σπιτάκι όπου και ζούσε μονάχος.

Για παντρειά δεν αποφάσιζε. «Δεν ξέρεις τι γίνεται πάλι», έλεγε κάθε φορά που του φέρναν εκεί την κουβέντα. «Ο γάμος σε δένει με τούτον τον κόσμο, ευθύνες, παιδιά. Εγώ έχω ένα παρελθόν κι ένα αβέβαιο μέλλον».

Κι όμως, έστω χωρίς γάμο μα με μόνο το σπίτι, δημιουργούσε γερό δέσιμο με τούτον τον κόσμο κι αγεφύρωτο χάσμα με το παρελθόν. Γιατί δεν ήταν μόνο οι τέσσερεις τοίχοι στολισμένοι με κάδρα, παράθυρα δίχως κάγκελα και μια πόρτα που την άνοιγε όποτε ήθελε, δεν ήτανε φυσικά αιτίες να ξεκόψει από την παλιά του ζωή μόνον αυτά. Ήταν κι ένα σαλονάκι δανέζικο. Ήταν κι ένα κρεβάτι μ’ αναπαυτικό στρωματέξ. Σόμπα στα χειμωνιάτικα βράδια, ψυγείο για τα καυτά καλοκαίρια, παγάκια, και μια σειρά άλλα ψιλοπράγματα εκ πρώτης όψεως που δεν είχε συναντήσει στους ηρωικούς αλλά τόσο σκληρούς χώρους της νιότης του.

Είναι αλήθεια, καλά καλά δεν είχε ξεκόψει με το παρελθόν. Όσο μπορούσε συνέχιζε, πηγαίνοντας στις συγκεντρώσεις, παραγγελτικά φυσικά, δίνοντας τακτικά τη συνδρομή του κι ακούγοντας στο πικάπ δίσκους που αποκλειστικά αναφέρονταν σε κείνα τα δύσκολα χρόνια.

Ήταν ωραία ν’ ακούς στους δίσκους για καημούς και στερήσεις, για μια υπεράνθρωπη προσπάθεια, άσχετα αν δεν κατάληξε κάπου, για μια στάση ηρωική που μετείχε κι ο ίδιος. Ήταν πολύ ωραία να κάθεσαι στη σαιζ λογκ και ν’ αναπολείς ακόμη και τους περασμένους πόνους σου, απαλότεροι τώρα, τυλιγμένοι στο μύθο, σα να μη συνέβηκαν σε σένα τον ίδιο. «Ε, πάει περάσανε όλα. Δύσκολα χρόνια, αλλά είχε μια ομορφιά αυτή η ιστορία». Ήταν καλά μέσα στο σπίτι του με τις αναμνήσεις και το πικάπ· ήταν πολύ καλά έτσι που ζούσε, τι αρχίσανε πάλι να πάρει ο διάβολος, τι φταίει να παίρνει πάλι μπάλα τους δρόμους;

Ήταν μια χαρά βολεμένος και τώρα το κυνηγητό και πού να πάει; Ποια δύσπιστη πόρτα να χτυπήσει, που όλοι, συγγενείς, γνωστοί, φίλοι, θα είχανε την ίδια αιτία; Πολλοί απ’ αυτούς τώρα θα ‘ταν κιόλας πιασμένοι κι άλλοι ίσως τριγυρίζουν όπως κι ο ίδιος με μια φρατζόλα στο χέρι.

Έκανε ένα μεγάλο κύκλο μακριά απ’ το κέντρο. Πέρασε Βύρωνα, Δάφνη κι έπεσε στην Καλλιθέα. Ήταν μια καλή άσκηση. Είχε καιρό να περπατήσει τόσο πολύ. Κι ήταν ένα φωτεινό πρωινό, λες επί τούτου φτιαγμένο για ένα μεγάλο περίπατο. Ασυναίσθητα άρχισε να τσιμπάει τη γωνιά της φρατζόλας, ενώ ταυτόχρονα του ‘ρθανε αισιόδοξες, σκέψεις: «Μπα, δεν κρατάει για πολύ αυτή η κατάσταση. Όπου να ‘ναι θα πέσουν».

Τώρα όποιος θα ‘θελε να ψιλοκοσκινίσει αυτό το απόφθεγμα θα παρατηρούσε ότι η αοριστία της πρώτης πρότασης συνεχίζεται μέσα στη δεύτερη κι αυτό οφείλεται στη χρησιμοποίηση τρίτου προσώπου. Βέβαια, η χρήση πρώτου προσώπου και μάλιστα ενικού αριθμού στη συγκεκριμένη περίπτωση, θέλει καρδιά και προσωπική προπαρασκευή για τέτοιο ενδεχόμενο.

«Πώς θα πέσουν;» άκουσε μια φωνή μέσα του, «όπως τα ώριμα φρούτα από μόνα τους ή τινάζοντας το δέντρο γερά;». «Θα τους ρίξει ο λαός», διόρθωσε πικραμένος λιγάκι, γιατί ήτανε δεδομένο ότι θεωρούσε τον εαυτόν του ένα μ’ αυτό το λαό κι επομένως δεν έβγαζε την ουρά του απ’ έξω. Ναι, αλλά τότε, έπρεπε να κινηθεί προς το κέντρο εκεί που μπορούσε να διαδραματιστούν γεγονότα, να συμμετάσχει σ’ αυτά ή μήπως πίστευε στη θεωρία της πρωτοπορίας (τα στελέχη χρειάζονται) κι έπρεπε να φυλαχτεί;

«Δεν μπορώ» σκέφτηκε, «προς το κέντρο δεν πάνε τα πόδια μου. Όσο κι αν το βλέπω σωστό, μου είναι αδύνατο. Ας ενεργήσουν οι άλλοι, ας κατεβούνε στο κέντρο οι νέοι».

Είχε φτάσει σε μια περιοχή που κατοικούσε μια μακρινή εξαδέλφη του.

Δίστασε να πάει προς το σπίτι της. Όμως το στόμα του ήταν πικρό απ’ τα τσιγάρα και του χρειαζόντανε ένας καφές. Τελικά τ’ αποφάσισε.

— Τι γίνεται; ρωτούσε της ξαδέρφης ο άντρας, γερό παλικάρι και γερό μεροκάματο.

— Τι γίνεται; ρώτησε κι ο ίδιος μην ξέροντας τι ν’ απαντήσει.

— Θα ‘χει την Κυριακή ποδόσφαιρο άραγε;

— Πού να ξέρω; είπε εκείνος που έρχονταν απ’ έξω.

— Τι μας βρήκε! Τι μας βρήκε! έκανε απελπισμένος ο άλλος κι έπιασε το μέτωπό του. Έχεις και το ραδιόφωνο, μόνο εμβατήρια παίζει. Για τα γήπεδα τίποτε.

Ο δικός μας ρούφηξε καυτό τον καφέ του, προσπαθώντας να γλιτώσει το γρηγορότερο από της εξαδέλφης τον άντρα κι από τα άσματα του ραδιοφώνου, και πετάχτηκε πάλι στο δρόμο, αυτή τη φορά μ’ ένα νευρικό, σβέλτο βήμα. Πρώτη φορά περπατούσε μ’ αυτό τον τρόπο κι απορούσε κι ο ίδιος όταν τσάκωσε τον εαυτό του να δουλεύει μέσα του το εμβατήριο, θα μπορούσε να πει πως το σιγομουρμούριζε κιόλας;

Το πυροβολικό, το πυροβολικό,
το πυροβολικό, πολύ το αγαπώ.

Παρατήρησε ότι κι ένας άλλος άνθρωπος που βάδιζε μπρος του πήγαινε με τον ίδιο ρυθμό, τον ίδιο βηματισμό, λες και μικροσκοπικά μεγάφωνα κολλημένα εκεί δίπλα στ’ αυτιά του μετέδιδαν το γνωστό εμβατήριο. Ήταν φορτωμένος μια τσάντα φίσκα με τρόφιμα κι αυτό κάθε φορά τον έκανε να χάνει το βήμα του. Όμως αμέσως ένα πηδηματάκι κουτσό, και το έβρισκε. Τον πήρε από πίσω. Δύο τετράγωνα παραπέρα τον ρούφηξε μια πόρτα. Αυτόν θα τον περίμενε ίσως μια γυναίκα με τα νυχτικά, ο απέναντι γείτονας για κανένα ουζάκι, ο μπατζανάκης μ’ έτοιμο στρωμένο το τάβλι. Τίποτε δεν άλλαξε γι’ αυτόν. Μόνο ένα κουτσό βηματάκι κι αμέσως ήτανε με το ρυθμό της ημέρας κι αυτό του επέτρεπε να κοιμάται στο σπίτι του.

Γιατί λοιπόν να μην κάνει κι ο ίδιος αυτή τη μικρή προσαρμογή, πάντα θα περπατούσε παράταιρα; Ένα τίποτε είναι η αποδοχή της κατάστασης κι έπειτα γυρίζεις στο σπίτι σου. Βέβαια μπορεί εκεί να μην τον περίμενε μια γυναίκα με το νυχτικό, ένας μπατζανάκης, οι γείτονες να κάνουν παρέα, όμως είχε εκείνο το ψαράκι στη γυάλα, και ποιος θα του αλλάζει το νερό; Είναι μια ζωούλα κι αυτό, έχει ευθύνη. Το φαντάζονταν να κόβει βόλτες στο στενό χώρο της γυάλας. Έκανε όλο χάρη κινήσεις, δείχνοντας τη χρυσή του κοιλιά, πότε τα πλαϊνά του πτερύγια. Το στόμα του ανοιγόκλεινε ρυθμικά. Και ξαφνικά η αναπνοή του γινόντανε γρήγορη, ασφυκτιούσε. Τώρα σπαρτάραγε, πνίγονταν, έπεφτε μολύβι το σώμα του στον πάτο της γυάλας.

Έβγαλε το μαντίλι απ’ την κωλότσεπη και σφούγγισε το ιδρωμένο του μέτωπο. «Δε γίνεται» σκέφτηκε, «πρέπει να πάω». Έπρεπε να νοιαστεί το ψαράκι. Το μόνο που μπορούσε να κάνει αυτή την κρίσιμη μέρα ήταν ν’ αλλάξει στο ψάρι νερό. Για τ’ άλλα τα σοβαρά και μεγάλα, δεν είχε δύναμη.

Επέστρεφε μέσα στο απριλιάτικο απόγευμα σπίτι του κι ήταν παρμένη η απόφαση. Εκεί θα κλειδώνονταν κι ας έρχονταν από εκεί να τον πάρουν. Σουρουπώνοντας έμπαινε στην Καισαριανή.

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Ιουλιανά 1965 από τον Γιάννη Καούνη

Τετάρτη, Φεβρουάριος 14th, 2018

Συνεχίζουμε και σήμερα στο αφιέρωμα σχετικά με τα Ιουλιανά.
Δεν φιλοδοξούμε να γράψουμε ιστορία ή να ερμηνεύσουμε γεγονότα και συμπεριφορές ανθρώπων που ενεπλάκησαν σ’ αυτά. Φυσικά, θα πει κάποιος, πως πίσω από αυτή την ενασχόλησή μας και πίσω από τις λέξεις μας βρίσκεται μια κάποια τοποθέτηση κριτική και αξιολογική.
Και πώς θα μπορούσε να ήταν αλλιώς, αφού το υλικό προέρχεται από το Αρχείο του Παληοτάκη, ενός “ταμένου” Λαμπράκη, που επομένως “βλέπει” τα γεγονότα από τα μέσα, ως νέος – τότε – που βρισκόταν στους δρόμους μαζί με τις χιλιάδες άλλους, Λαμπράκηδες και μη.
“Tα Iουλιανά σηματοδότησαν τη μεγαλύτερη έκρηξη της ελληνικής κοινωνίας μετά την ΕΑΜική εμπειρία της Κατοχής”, σημειώνει ο Γιάννης Μαυρής. Και, πράγματι, οι νέοι πίστεψαν ότι ήρθε η ώρα να διεκδικήσουν τη ζωή τους, τη συμμετοχή στα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα.
Τη διετία της διακυβέρνησης Παπανδρέου, του Γέρου, που είχε προηγηθεί, είχε διαφανεί ένας αδιόρατος εκδημοκρατισμός της κοινωνικής ζωής, πράγμα που είχε ενθαρρύνει τις πλατιές δημοκρατικές δυνάμεις να πιστέψουν πως μπορούν να διεκδικήσουν ένα μέλλον με Αξιοπρέπεια, Δημοκρατία, Ανεξαρτησία.
Όμως, φαίνεται, “λογάριαζαν χωρίς τον ξενοδόχο”. Η “αποστασία” ήταν η κερκόπορτα που άνοιξε τους ασκούς του Αιόλου και της λαϊκής οργής. Οι παρεμβάσεις της βασιλικής αυλής, οι κυβερνήσεις πιόνια στα χέρια υπόγειων συμφερόντων έδειχναν πως άλλα σχέδια εξυφαίνονταν για την Ελλάδα.
Κι έτσι, οι διεκδικήσεις και οι διαδηλώσεις ερμηνεύτηκαν ως έκφραση αλητείας, ανομίας, υπονόμευσης του Νόμου και της Τάξης.
Κατά τη γνωστή και καλα δοκιμασμένη τακτική, αξιοποιήθηκαν και πάλι οι γνωστές μέθοδοι και απειλές για κίνδυνο εκτροπής, για τους κομμουνιστές που επέλαυναν να αλώσουν το Κράτος…
Δημιούργησαν τα “έκτροπα”. Συγκρούσεις καθημερινές. Οι νέοι στους δρόμους … Και κάποιοι ετοίμαζαν τα σχέδιά τους για την απόλυτη υποταγή και τον απόλυτο εξανδραποδισμό του έθνους και της οικονομίας του….

Η μέρα της θυσίας

Οι μέρες του Ιουλίου του 1965 είχαν αναδείξει όλα τα ελλείμματα της βασιλευόμενης δημοκρατίας. Ο ρόλος του Κοινοβουλίου, η νομιμό­τητα των ενεργειών της κυ­βέρνησης, η συνταγματικότη­τα των νόμων, η λαϊκή κυριαρ­χία συνωθούνταν με τα κοινω­νικά, οικονομικά, εκπαιδευτι­κά αιτήματα και τα προβλή­ματα προσανατολισμού της χώρας στη διεθνή σκηνή και στη γειτονιά μας των Βαλκα­νίων και έπαιρναν εκρηκτικό­τερη μορφή με το άλυτο πρόβλημα της Κύπρου.

Η κυβέρνηση Νόβα είχε να αντιμετωπίσει έναν αφυ­πνισμένο λαό, που ζητούσε τον αυτοπροσδιορισμό του με ελευθερίες, δημοκρατία, οικο­νομική πρόοδο και πνευματι­κή ανάπτυξη.

Η Αριστερά, η ΕΔΑ και η Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη απαιτούσαν και μπορούσαν να παίξουν ρόλο στα πράγματα.  Το κράτος και το παρακράτος τούς ήθελε στη γωνία.

Στις 21 Ιουλίου 1965 η “Ακρόπολις”, σε πρωτοσέλι­δη είδηση, προβάλλει την ενασχόληση της κυβέρνησης με τη διάλυση της ΔΝΛ. «Ο υπουργός Δημοσίας Τάξεως I. Τούμπας συγκεντρώ­νει στοιχεία για τη δράση. Η οργάνωσις Λαμπράκη θα δια­λυθεί συντόμως:» Η κυβέρνη­ση είχε διαπιστώσει τη μαχη­τικότητα των Λαμπράκηδων, την αφοσίωσή τους στο στόχο της διαφύλαξης της δημοκρα­τίας και της ανατροπής των πολιτικών κύκλων της ανω­μαλίας και του Παλατιού, και ήθελε να τους εξουδετερώσει.

Οι Λαμπράκηδες έδιναν το δικό τους τόνο στις μαζικές κινητοποιήσεις με όλο το λαό, αλλά και τα μέλη των άλλων οργανώσεων, της ΕΔΗΝ και άλλων συσπειρώσεων δημο­κρατικού αντιμοναρχικού προσανατολισμού.

Η συγκέντρωση της ΕΦΕΕ, το απόγευμα της ίδιας ημέ­ρας, στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου, θα προχωρού­σε κατόπιν μέσα από την οδό Κοραή (πλατεία σήμερα) προς τη Σταδίου και από εκεί θα κατέληγε στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη και στα Ανάκτορα. Το θέμα ήταν η δημοκρατική ομαλότητα κι οι ομιλητές ανέπτυξαν τα επι­χειρήματά τους.

Η ανατροπή της νόμιμης κυβέρνησης του Γεωρ­γίου Παπανδρέου ήταν όμως γεγονός. Η κυβέρνηση των αποστατών, όπως ονομάσθη­καν οι κυβερνήσεις της περιό­δου, με πρώτη εκείνη που είχε επικεφαλής τον Γ. Νόβα θα έπαιρνε ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή; Η ΕΦΕΕ και οι συγκεντρωθέντες διακήρυξαν τη θέση τους: ΟΧΙ ψήφο εμπι­στοσύνης στην κυβέρνηση των αποστατών.

Στη διασταύρωση Σταδίου και Εδουάρδου Λω είχε στηθεί φράγμα αστυνομικών δυνάμε­ων για να εμποδίσει την πρόο­δο της πορείας. Πέντε τεθωρα­κισμένα οχήματα και δύο πυ­ροσβεστικές αντλίες της αστυ­νομίας ενίσχυαν την αστυνομι­κή δύναμη, που είχε πάρει την απόφαση να μην αφήσει τους διαδηλωτές-φοιτητές να κινη­θούν προς τον προορισμό τους.

Το κρίσιμο κομμάτι της συγκέντρωσης, όπου και ο Σωτήρης Πέτρουλας, έπια­νε από τα πεζοδρόμια του σινεμά “Αττικόν” και του ξενοδοχείου “Εσπέρια” και κατέλη­γε στο πεζοδρόμιο της Παπαρρηγοπούλου και της στοάς του σινεμά “Άστυ”. Εκεί ο συ­νωστισμός των διαδηλωτών ήτανε πολύ πυκνός, η έντα­ση σε σημείο εκρηκτικό και η μαχητικότητα, που εκδηλω­νόταν με τη βούληση να συνε­χιστεί η πορεία, στα ύψη. Πιο πίσω, στην πλατεία Κλαυθμώνος, η συγκέντρωση ήταν πιο αραιή και οι διαδηλωτές εί­χαν περιθώρια να κινηθούν, να υποχωρήσουν σε περίπτωση επίθεσης της αστυνομίας.

Με την επίθεση της αστυ­νομίας με δακρυγόνα, κλομπς, και συλλήψεις στο σώμα της συγκέντρωσης έγινε φοβε­ρό ποδοπάτημα. Οι βιτρίνες των καταστημάτων έσπαγαν από την πτώση των σωμάτων των διαδηλωτών επάνω τους. Κορμιά πεσμένα, ματω­μένα, τσαλαπατημένα έδιναν τα πρώτα αποτελέσματα της μάχης και του ανθρωποκυνηγητού που εξαπολύθηκε εκείνη τη νύχτα. Κάθε νέος που κι­νούνταν στο κέντρο της Αθή­νας ήταν ύποπτος.

Γύρω στις έντεκα το βράδυ συναντηθήκαμε με τον Κώ­στα Κοσοβίτσα, φοιτητή του Μετσόβιου τότε και σήμε­ρα πρόεδρο της Κοινότητας Νέας Πεντέλης. Ήταν κατάμαυρος από τη δοκιμασία. Τα χέρια του ματωμένα, τα πό­δια του γεμάτα εκχυμώσεις. Τον συνόδευσα μέχρι την οδό Βερανζέρου από όπου έφευγαν τα λεωφορεία για τη γειτονιά μας. Μόλις ο Κώστας μπήκε στο λεωφορείο, γύρισα για να μάθω τι είχε γίνει. Θα πήγαι­να στην εφημερίδα “Δημοκρατική Αλλαγή”. Ήδη μιλούσαν για νεκρούς και τραυματίες. Στην οδό 3ης Σεπτεμβρίου με συνέλαβαν και οδηγήθηκα στα υπόγεια της Ασφάλειας στην Μπουμπουλίνας, όπου βρέ­θηκα μαζί με άλλους τριακόσιους γνωστούς, άγνωστους,  χτυπημένους, κατάκοπους,  εξουθενωμένους. Δεν υπήρ­χε χώρος ούτε καν να καθί­σεις κατάχαμα. Όλη τη νύχτα οι περισσότεροι τη βγάλαμε όρθιοι. Ανάμεσα στους κρα­τουμένους είχε κυκλοφορήσει το νέο για ένα νεκρό, που δεν ξέραμε το όνομά του. Και ότι υπήρχαν πολλοί τραυματίες.

Γύρω στις έξι με εφτά το πρωί, μας άφησαν να φύγου­με, αφού κράτησαν κάποιους για προσαγωγή. Μέχρι να πά­ρουμε τη συγκοινωνία για τα σπίτια μας, το όνομα του νε­κρού είχε μαθευτεί από τον πρωινό τύπο: Σωτήρης Πέ­τρουλας, φοιτητής ΑΣΟΕΕ. Οι τραυματίες ήταν εκατόν πενή­ντα, ανάμεσά τους κι οι φοιτη­τές Νομικής Κώστας Μαγριπλής και Ελευθερία Ζώτου.

Την ίδια ημέρα, 22.7.65, η “Ακρόπολις” σε πρωτοσέλιδο κύριο άρθρο στηλίτευε τον Γ. Παπανδρέου: «…θέσας εαυτόν εκτός νόμου κατέστη απόβλη­τος του Έθνους και της πολι­τικής ζωής, λαός και κράτος πρέπει να τον εξουδετερώσουν πριν η οχλοκρατία που έσπει­ρε θερίσει ανεπανορθώτους συμφοράς…».

Στις 23.7.65 διαβάζαμε ότι ως υπαίτιοι για τα γεγονότα της 21ης Ιουλίου παραπέμπονταν τριάντα ένα άτομα. Ανά­μεσά τους οι φίλοι μας Παν. Βερνάρδος, Νίκος Σωτηρίου, Παν. Τσετσέκος, Χρίστ. Ζαρμπάνης. Μπ. Λυκούδης, Νικ. Κουμουνδούρος.

Οι μέρες του Ιουλίου του 1965 έβαλαν ένα έντονο ση­μάδι στη ζωή μας. Σταμάτη­σαν την εξέλιξη μιας άνοιξης και προετοίμασαν το κλίμα για μια οπισθοδρόμηση.

Τα όνειρά μας σε δύο χρό­νια, τον Απρίλιο του ’67, θα γίνονταν εφιάλτες και η νιότη μας θα έπαιρνε το δρόμο των καθηκόντων και των θυσιών.

1 Ιουλίου 2005

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΟΥΝΗΣ

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Ιουλιανά του 1965, από τον Στέφανο Στεφάνου

Σάββατο, Φεβρουάριος 10th, 2018

Η σημερινή ανάρτηση από το Αρχείο Παληοτάκη μας έφερε, ειλικρινά, σε δύσκολη θέση.
Πρόκειται για την καταγραφή των γεγονότων των Ιουλιανών, υπό μορφή σημειώσεων, από τον Στέφανο Σεφάνου.
Είναι μια περίοδος δυναμική, αλλά και συνάμα σκοτεινή, της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας. Σε συζητήσεις με ανθρώπους που έζησαν τα γεγονότα, μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι υπάρχουν διιστάμενες απόψεις. Υπήρξε η “αποστασία” βουλευτών της Ένωσης Κέντρου, κυρίαρχες επίσης οι δολοπλοκίες του Παλατιού, ενεργός και πάντα παρών και ο ξένος παράγοντας. Όμως, αυτό που έδωσε το χρώμα και τον παλμό στις μέρες αυτές, αυτό που φούντωσε την ελπίδα για αλλαγή και ανατροπή, ήταν η εντονότατη παρουσία των νέων σε μαζικότατα συλλαλητήρια, σε καθημερινή βάση.
Αρουραίους” τους ονόμαζε σε χρονογράφημά της η Ελένη Βλάχου, στην Καθημερινή, όπου, μιλώντας για τις συνεχείς διαδηλώσεις, είχε γράψει ότι η μόνη λύση είναι να «ξανανοίξουν τα φλίπερ», ώστε να «ξαναγλιστρήσουν οι αρουραίοι της Ομόνοιας στις φωλιές τους».
Όμως, το παγκόσμιο νεολαιίστικο κίνημα, ο ξεσηκωμός της νεολαίας της δεκαετίας του ‘60, φόρτιζε και τις καρδιές των δικών μας νέων, που διψούσαν για Δημοκρατία, Ισότητα, Ελευθερία, που συσπειρώθηκαν αγωνιζόμενοι για τα πανανθρώπινα δικαιώματα και ιδανικά.
«Ακόμη πιο εξαίσιο απ’ τις παλιές γνωριμίες και τις καινούριες συναντήσεις είναι η ελπίδα για μιαν άλλη ζωή, που βλέπω να χαράζει εδώ. Αθήνα, η πιο ανοιχτή πόλη του κόσμου! Πόσο μεγάλη βόλτα χρειάστηκε να κάνω για να σ’ ανακαλύψω και εσύ να βρίσκεσαι μέσα στα πόδια μου…». Αυτά τα λόγια διαβάζουμε στην τριλογία του Στρατή Τσίρκα, η “Χαμένη Άνοιξη”, γι’ αυτή την Άνοιξη που χαθηκε και που κατάφεραν να την ελέγξουν σε παγκόσμιο επίπεδο, παρά τα βήματα νίκης που καταγράφηκαν.
Για τον όγκο των διαδηλώσεων, διαβάζουμε πάλι στον Τσίρκα: «Το πλήθος τραβούσε βιαστικά για την Πανεπιστημίου, άκουες το ποδοβολητό του πάνω στις μαρμαρόπλακες, σαν να ‘ταν φουσκωμένος χείμαρρος και ξέσερνε χιλιάδες βότσαλα.» … «Από το άγαλμα του Κολοκοτρώνη και πέρα, δεν πηγαίναμε, μας πήγε το πλήθος που ανέβαινε σα βροντερό ποτάμι».
Η ελπίδα της Άνοιξης που δεν ολοκληρώθηκε ήταν η νέα γενιά. Μέσα σ’ όλους τους νέους και η Νεολαία Λαμπράκη. Μαχητική, αμόλυντη – κατά το δυνατόν – από τα λάθη του παρελθόντος, με το σφρίγος της νιότης, πρωτοστάτησε στα γεγονότα αυτά. «Περασμένα μεσάνυχτα έτυχε να διαβαίνω έξω από τη Λέσχη των Λαμπράκηδων, είδα να βγαίνει ο Μίκης Θεοδωράκης και μαζί του ένα τσούρμο κορίτσια και αγόρια με λαμπερά πρόσωπα –χρόνια είχα να τ’ αντικρίσω αυτά τα ολάνοιχτα μάτια…». Αυτό διαβάζουμε, και πάλι στη Χαμνένη Άνοιξη. Που “έκλεισε” με τη δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα, που τον “σήκωσαν στα χέρια τους” νέοι Λαμπράκηδες, αγόρια και κορίτσια που ακολούθησαν την κηδεία του και δάκρυσαν για τον άδικο χαμό του, αλλά και πείσμωσαν για το αποτρόπαιο πρόσωπο του κρυμμένου φασισμού, που δυο χρόνια μετά, την άνοιξη του 1967, έβαλε στο γύψο την Ελλάδα για επτά χρόνια. Και ο τόπος ακόμη πληρώνει…

70 μέρες στους δρόμους η Δημοκρατική Νεολαία, το καλοκαίρι, 1965

70 μέρες κράτησε το παλατιανό μαγειρείο όσο να πετύχει να στεριώσει αυλική κυβέρνηση της μειοψηφίας κόβοντας φέτες από το «σαλάμι» της «αυτοδύναμης πλειοψηφίας» τον Κέντρου. Υπαινικτικές απειλές, προσφο­ρά υπουργικών χαρτοφυλακίων, χρήμα, «μαύρο» χρήμα —όλα τα μέσα χρησιμοποιήθηκαν για να φαλκιδευτεί η λαϊκή βούληση, όπως εκφράστη­κε τον Φεβρουάριο του 1964, αποκλείοντας τη συνέχιση της δωδεκάχρο­νης δεξιάς κυριαρχίας. Κι αυτό επιτεύχθηκε χάρις, κυρίως, στην αδιάλει­πτη παρουσία των δημοκρατικών πολιτών στους δρόμους και την άσκη­ση συνεχούς ελέγχου στην πορεία των πολιτικών εξελίξεων, μια διαδικα­σία άμεσης δημοκρατικής πράξης, όπου η σφραγίδα της ελληνικής προο­δευτικής νεολαίας υπήρξε έντονη και καθοριστική.

Παρακάτω επιχειρούμε να δώσουμε ένα αναλυτικό χρονολόγιο των λαϊκών κινητοποιήσεων από 15 Ιουλίου ως 24 Σεπτεμβρίου 1965.

Σε ολόκληρο το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου οι δυνάμεις της Αριστεράς καταγγέλλουν τον κίνδυνο πραξικοπήματος και καλούν τους πολί­τες σε εγρήγορση. — Με επανειλημμένες ανακοινώσεις της η Ε.Ε. της ΕΔΑ καταγγέλλει την απειλή και καλεί σε εθνικό μέτωπο κατά των συνωμο­τών. Το ίδιο και το Κ.Σ. της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη. Η Κ.Ε. του ΚΚΕ επίσης. — Στις 5.7.1965 πραγματοποιείται στο κέντρο της Αθή­νας (Προπύλαια) μεγάλη συγκέντρωση νεολαίας με οργανωτές τη ΣΕΕΝΕ και το Σύλλογο Εργαζομένων Φοιτητών. Συμμετέχει η ηγεσία της ΕΦΕΕ. Το ψήφισμα αναφέρεται: α) στην υπεράσπιση της δημοκρατικής ομαλότητας, β) στο Κυπριακό, γ) στα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων, δ) στην Εγκύκλιο 1010 (που απαγορεύει την πολιτική δράση στα γυμνάσια), ε) στις συνδικαλιστικές ελευθερίες, στ) στο αίτημα αύξησης των ημερομι­σθίων κατά 20%-30%.— Πολλές συγκεντρώσεις σε όλη την Ελλάδα διοργανώνονται από την ΕΔΑ και από δημοκρατικούς μαζικούς φορείς (Δη­μοκρατικοί Νομικοί, ΕΦΕΕ, εργατικά κέντρα κ.ά.), ψηφίσματα και τηλε­γραφήματα απαιτούν από την εκλεγμένη κυβέρνηση να μην παραιτηθεί. Η Ε.Κ. επισήμως σιωπά προσώρας. Στελέχη της όμως μετέχουν στις κι­νήσεις εναντίον της απειλής. Στις 13/7 απεργία και συγκέντρωση οικοδό­μων της Αθήνας. — Στις 14/07 συγκέντρωση 20.000 πολιτών στην Πάτρα (οργανωτής η ΕΔΑ).

15.7.65 Η πρώτη φάση της βασιλικής εκτροπής: ο Κωνσταντίνος δέχεται σε ακρόαση –που πριν αρνούνταν– τον πρωθυπουργό, κάνει δεκτή την παραίτηση του Γ. Παπανδρέου και αναθέτει το σχηματισμό κυβέρνησης στον πρόεδρο της Βουλής Γ. Αθανασιάδη-Νόβα. Διαδηλώσεις ξεσπούν στην Αθήνα. Άγρια επίθεση της αστυνομίας.

16.7.65 Δημοσιεύονται στον δεξιό τύπο οι τρεις επιστολές του βασιλιά στον πρωθυπουργό (8.7, 10.7 και 14.7). Διαδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη, Πάτρα· διαμαρτυρίες απ’ όλη τη χώρα. Ορκίζονται 16 υπουργοί της νέας «κυβέρνησης» (μεταξύ αυτών τα στελέχη της Ε.Κ. Μητσοτάκης, Αλλαμανής, Παπασπύρου, Μπακατσέλος, Τούμπας). Στην Αθήνα η αστυνομία επιτίθεται με δακρυγόνα· 104 τραυματίες.

17.7.65 Μεγάλη συγκέντρωση στο γήπεδο του «Παναθηναϊκού». Διάγγελμα του Πασαλίδη, ζητεί επάνοδο στη συνταγματική τάξη, καλεί σε δημοκρατικό αγώνα.

19.7.65 Λαοθάλασσα από Καστρί ως Σύνταγμα κατά την κάθοδο του Γ. Παπανδρέου έως τα γραφεία της Ε.Κ. από όπου απευθύνει σύντομο χαιρετισμό. Ανακοίνωση της ΕΔΑ: να κυβερνηθεί η χώρα σύμφωνα με τη λαϊκή εντολή της 16.2.1964. Η αστυνομία επιτίθεται εναντίον πολιτών σε συγκέντρωση στη Θεσσαλονίκη.

21.7.65 Στην πορεία των φοιτητών και νεολαίας που επακολούθησε της συγκέντρωσης της ΕΦΕΕ στα Προπύλαια δολοφονείται στη διασταύρωση Σταδίου και Χρ. Λαδά ο αριστερός φοιτητής της ΑΣΟΕΕ Σωτήρης Πέτρουλας, 23 χρονών. 150 τραυματίες-θύματα της άγριας απρόκλητης επίθεσης της αστυνομίας, μεταξύ των οποίων σοβαρά ο Αντρέας Λεντάκης, κεντρικό στέλεχος της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη. Συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις σε Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Πειραιά, Λάρισα, Χαλκίδα, Αγρίνιο, Λαμία, Άρτα, Λιβαδειά, Γιαννιτσά, Χίο, Σέρρες κ.α.

22.7.65 Ανακοινώσεις ΕΔΑ, ΔΝΛ, ΕΔΗΝ: καταδικάζουν την απρόκλητη δολοφονία. Η ΕΦΕΕ καταθέτει μήνυση «κατά του φυσικού ή ηθικού αυτουργού». Πρωτόκολλο 141 βουλευτών της ΕΚ για υποστήριξη του Γ. Παπανδρέου .  Πανεργατική απεργία στο Βόλο. Συλλήψεις τραυματιών και συνοδών τους  στο Πρώτων Βοηθειών.

23.7.65 Η κηδεία του Σωτήρη Πέτρουλα. Ο όγκος και ο παλμός του κόσμου θυμίζουν την κηδεία του Γρηγόρη Λαμπράκη. Εκατοντάδες χιλιάδες νέοι τιμούν τον νεκρό με τα συνθήματα: – Ο Σωτήρης ζει! – Αθάνατος! – Τούμπα δολοφόνε! – Δεν περνάει ο φασισμός! Συγκεντρώσεις σε όλη τη χώρα.

24.7.65 Συγκέντρωση φοιτητών και εργαζόμενων νέων στον Πειραιά για τη δολοφονία του Πέτρουλα. Στο δήμο Δάφνης η οδός Μεταξά μετονομάζεται σε οδό Σωτήρη Πέτρουλα.

25.7.65 Σε συνέντευξη τύπου η ΕΦΕΕ καταγγέλλει την αστυνομία ως αποκλειστική υπεύθυνη για τα αιματηρά γεγονότα της 21ης Ιουλίου : «Ο βασιλεύς μόνο βασιλεύει , δεν κυβερνά.» Η ΣΕΕΝΕ χαιρετίζει την αθρόα συμμετοχή της εργαζόμενης νεολαίας στον αγώνα για την υπεράσπιση της δημοκρατικής ομαλότητας.

26.7.65 Μεγάλες συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας για τη δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα και την αναβίωση του αστυνομικού κράτους στη Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Κοζάνη, Φλώρινα, Κατερίνη, Μυτιλήνη, Σάμο (Βαθύ και Καρλόβασι), Χανιά, Γιάννινα, Σύρα, Δράμα κ.α. Ανακοίνωση Κ.Σ. ΔΝΛ «Με τη σημαία του Σωτήρη Πέτρουλα…»

27.7.65 Απεργία εκατοντάδων σωματείων εργαζόμενων και επαγγελματιών σε πολλές πόλεις. Συμμετοχή άνω του 90% σε Αθήνα, Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Ελευσίνα. Διαδήλωση και πορεία προς τη Βουλή. Συνέντευξη τύπου της ΕΔΑ. Η. Ηλιού: Ανάθεση της κυβέρνησης στον νόμιμο πρωθυπουργό, αλλιώς άμεσες εκλογές. Συγκέντρωση και πορεία 50.000 στη Θεσσαλονίκη και σε πολλές άλλες πόλεις.

28.7.65 Επανεμφάνιση της ΕΚΟΦ σε ολιγάριθμη συγκέντρωση του παλατιανού υπουργού  Αποστολάκου.

2.8.65 Πολιτικό μνημόσυνο Σωτήρη Πέτρουλα από τη Νεολαία Λαμπράκη στο θέατρο «Παρκ» με ομιλητή τον Μίκη Θεοδωράκη. Πρωτοτραγουδήθηκε το τραγούδι «Σωτήρης Πέτρουλας» του μεγάλου μουσικοσυνθέτη. Τη συγκέντρωση ακολουθεί μεγάλη διαδήλωση ως το Σύνταγμα.

4.8.65 Καταψήφιση (167 βουλευτές κατά) της κυβέρνησης Νόβα στη Βουλή. Ξενύχτι μεγάλης διαδήλωσης στο Σύνταγμα. Από εδώ και πέρα η νεολαία «στρατοπεδεύει» στον Άγνωστο Στρατιώτη και στο Σύνταγμα, ιδιαίτερα τις μέρες που συνεδριάζει η Βουλή.

6.8.65 Ο πρόεδρος της ΕΔΑ Πασαλίδης στα ανάκτορα. Είναι η πρώτη φορά που ηγέτης της ελληνικής Αριστεράς γίνεται δεκτός από Έλληνα βασιλιά. Μεγάλη συγκέντρωση στο κέντρο της Αθήνας και πορεία προς τα γραφεία της ΓΣΕΕ. Εκδηλώσεις πανελλαδικής συμπαράστασης στη διοίκηση της Γενικής Συνομοσπονδίας που απειλείται με έκπτωση βάσει μεθοδευμένης δικαστικής διαδικασίας.

9.8.65 Μεγάλη συγκέντρωση στο θέατρο «Ακροπόλ».


10.8.65 Ο Στεφανόπουλος καταθέτει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης που είχε λάβει το βράδυ της 8.8. Η αστυνομία χτύπησε διαδήλωση στην Ομόνοια.

11.8.65 Πρες-κόμφερανς της ΕΔΗΝ. Πολιτικό μνημόσυνο για τον Σωτήρη Πετρούλα στη λέσχη Λαμπράκη του Πειραιά.

12.8.65 Συγκέντρωση οικοδόμων στο θέατρο «Γκλόρια» Συγκέντρωση ΕΦΕΕ στα Προπύλαια. Πορεία δεκάδων χιλιάδων διαδηλωτών.

13.8.65 Μεγάλη συγκέντρωση της ΕΔΑ Θεσσαλονίκης με ομιλητή τον Η. Ηλιού.

14.8.65 Δηλώσεις Γιάννη Πασαλίδη: να αποκατασταθεί η κοινοβουλευτική νομιμότητα.

17.8.65 Μεγάλη συγκέντρωση στο γήπεδο του «Παναθηναϊκού». Πορεία έως την Ομόνοια (οργανωτές ΓΣΕΕ, ΕΦΕΕ, ΔΕΣΠΑ, Δημοκρατικοί Νομικοί κ.ά.).

18.8.65 Εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Ηλία Τσιριμώκο. Απόφαση της 9ης Ολομέλειας της Κ.Ε. του ΚΚΕ για την πολιτική κρίση.

19.8.65 Συγκέντρωση στο θέατρο «Γκλόρια», Προπύλαια και γύρω δρόμους. Διαδηλώσεις στο κέντρο της Αθήνας και στο Σύνταγμα. Χτύπησε η αστυνομία· δεκάδες τραυματίες. Ανατροπή της δημοκρατικής διοίκησης της ΓΣΕΕ (με δικαστικό δρόμο).

20.8.65 Η ΕΔΑ καταγγέλλει τον «πρωθυπουργό του αίματος». Διαδήλωση 50.000 πολιτών στο κέντρο της Αθήνας. Επίθεση αστυνομίας με δακρυγόνα. 160 τραυματίες, 110 συλλήψεις.

22.8.65 Πολλές συγκεντρώσεις σε όλη τη χώρα.

24.8.65 Μεγάλες συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις σε Αθήνα και Πειραιά.

25.8.65 Στη Βόρεια Ελλάδα πάνω από 100 συγκεντρώσεις στο σαρανταήμερο.

26.8.65 Προφυλακίστηκαν 10 συνδικαλιστές της Ομοσπονδίας Τύπου και άλλων εργατικών οργανώσεων για τις συγκεντρώσεις της 20.8. Δεκάδες χιλιάδες στη συγκέντρωση των δικηγόρων της Αθήνας.

28.8.65 Έπεσε η κυβέρνηση Τσιριμώκου με 159 ψήφους κατά. Διαδηλώσεις στην πλατεία Συντάγματος. Πολλές απεργίες σε διάφορες πόλεις.

29.8.65 Δημοσιεύεται στην Αυγή καυστικό σχόλιο, απάντηση του Γραφείου Τύπου της Νεολαίας Λαμπράκη σε άρθρο της Βλάχου στην Καθημερινή, όπου αποκαλούσε τους δημοκράτες νέους διαδηλωτές «αρουραίους της Ομόνοιας».

31.8.65 Στη Θεσσαλονίκη συγκέντρωση και διαδήλωση εμποροϋπαλλήλων. Στον Πειραιά απεργία εργαζομένων στη χημική βιομηχανία.

1.9.65 Συγκαλείται Συμβούλιο του Στέμματος με αποκλεισμό της ΕΔΑ. Συγκέντρωση της ΕΔΑ στον Πειραιά. Πορεία: Προπύλαια-Ομόνοια εναντίον του Συμβουλίου του Στέμματος.

3.9.65 Συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις στην Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Λάρισα, Γιαννιτσά, Σέρρες κ.α. Ανακοίνωση Ε.Ε. ΕΔΑ για το συμβούλιο στέμματος.

4.9.65 Δηλώσεις Πασαλίδη. Ζητά υπηρεσιακή κυβέρνηση και άμεσες εκλογές.

5.9.65 Τη νύχτα «άγνωστοι» ανατίναξαν τη Λέσχη Λαμπράκη στο Μυλοχώρι, συνοριακό χωριό του Κιλκίς.

6.9.65 Δηλώσεις Μ. Θεοδωράκη : Η Νεολαία Λαμπράκη, ελπίδα της δημοκρατίας. ΕΔΑ και ΔΝΛ με ανακοινώσεις ζητούν διάλυση των ΤΕΑ (διότι ενέχονται για την ανατίναξη της λέσχης στο Μυλοχώρι). Μαζικές εκδηλώσεις για την επέτειο της 3ης Σεπτέμβρη.

8.9.65 Συγκέντρωση ΕΔΑ στο «Γκλόρια» –η μεγαλύτερη των 53 ημερών. Διαδήλωση στην Ομόνοια. Ναυάγησαν οι συνεννοήσεις Παπανδρέου-Κανελλόπουλου για εξεύρεση λύσης. Το Π.Γ. του ΚΚΕ ζητά ελεύθερες εκλογές με απλή αναλογική.

9.9.65 Πανελλαδικές εκδηλώσεις διαμαρτυρίας για την ανατίναξη της λέσχης στο Μυλοχώρι. Νέκρωσε ο Βόλος από την πανεργατική απεργία. Μεγάλη συγκέντρωση.

10.9.65 9η σύνοδος της Δ.Ε. ΕΔΑ:  κηρύσσει πανελλαδική κινητοποίηση για εξασφάλιση ομαλής πορείας. Συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις στα Χανιά και στη Θεσσαλονίκη.

11-12.9.65 Συγκαλείται στο θέατρο «Διάνα» η 2η σύνοδος του Κ.Σ. ΔΝΛ με την παρουσία πλήθους πολιτικών παραγόντων και ανθρώπων του πνεύματος και της τέχνης. Απόφαση: η υπεράσπιση της Νεολαίας Λαμπράκη από τον κίνδυνο διάλυσής της που μεθοδεύουν οι αυλικοί. Είναι πάλη για την υπεράσπιση της δημοκρατίας.

14.9.65 Συγκέντρωση της Επιτροπής Αττικής, για την υπεράσπιση της δημοκρατίας, στο θέατρο «Γκλόρια».

15.9.65 Δημοσιεύεται η απόφαση της 9ης συνόδου της Δ.Ε. ΕΔΑ για τη Νεολαία Λαμπράκη: η πάλη για την περιφρούρηση της ΔΝΛ είναι πάλη κατά της βασιλικής εκτροπής. Στην επαρχία πλήθος συγκεντρώσεις για τη δημοκρατία (σε χωριά της Λέσβου, στη Λάρισα, στις Σέρρες, στην Άρτα, στα Χανιά, στη Θεσσαλονίκη, στο Δοξάτο Δράμας, στο Σουφλί Έβρου).

16.9.65 Δημοσιεύονται  τα πρακτικά του ανακτοβουλίου της 1.9. Αποφάσεις ΕΦΕΕ-ΔΕΣΠΑ για ένταση του αγώνα.

17.9.65 Συγκέντρωση Πανελλήνιας Ένωσης Γυναικών στο «Γκλόρια». Ορκίστηκε η Τρίτη αυλική κυβέρνηση (Στεφανόπουλου). Δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι διαδηλώνουν στους δρόμους της Αθήνας και στο Σύνταγμα.

19.9 250-300 χιλιάδες στην πανδημοκρατική συγκέντρωση Θεσσαλονίκης με ομιλητή τον Γ. Παπανδρέου.

20.9.65 Συγκέντρωση στο «Γκλόρια»  της  Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Προσφύγων, και της ΕΔΑ σε Σάμο, Κέρκυρα, Αργοστόλι, Νιγρίτα, Κιλκίς, Βόλο, Αλεξανδρούπολη, Ασπρόπυργο, Ρόδο.

21.9.65 Παραίτηση Τούμπα. (Λέγεται ότι αυτό έγινε γιατί δεν ευδοκίμησε η προσπάθειά του να διαλύσει τους Λαμπράκηδες!). Συλλαλητήριο 10.000 καπνοπαραγωγών στις Σέρρες. Συγκεντρώσεις της ΕΔΑ και της ΔΝΛ σε δεκάδες χωριά και πόλεις.

22.9.65 Συγκεντρώσεις της ΔΝΛ στο «Γκλόρια» και της ΕΔΑ στην Ελευσίνα για την απόκρουση των σχεδίων διάλυσης της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη.

24.9 Παναθηναϊκή συγκέντρωση στο «Γκλόρια». Στη Βουλή η κυβέρνηση Στεφανόπουλου παίρνει ψήφο εμπιστοσύνης (με 152 ψήφους υπέρ).

Τις επόμενες μέρες –και για καιρό– συνεχίζονται σε όλη την Ελλάδα οι λαϊκές κινητοποιήσεις εναντίον της βασιλικής εκτροπής.

Το «ημερολόγιο των 70 ημερών»  στηρίχτηκε στα καθημερινά δημοσιεύματα της Αυγής , από το αρχείο της που φυλάσσεται στα ΑΣΚΙ. Αυτό καθορίζει και τα όρια πληρότητας από άποψη πληροφοριών.

Την περιληπτική  αποτύπωση των γεγονότων επιμελήθηκε ο ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΥ.

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Αρχείο Παληοτάκη Νο.9

Κυριακή, Φεβρουάριος 4th, 2018

Συνεχίζοντας από τα φοιτητικά χρόνια και τη δράση του Παληοτάκη σε αυτά, αναρτούμε σήμερα την αποχαιρετιστήρια ομιλία του, τον Ιούλιο του 1963, προς τους φοιτητές της Ρώμης. Ήταν η τελευταία ομιλία του, γιατί μετά από αυτή επέστρεψε στην Ελλάδα. Αν διαβάσουμε και τον τίτλο που ο ίδιος είχε δώσει, θα διαπιστώσουμε πως κατά βάθος επιθυμούσε να λειτουργήσει ως μια “Ανοιχτή Επιστολή προς την Ελληνική κοινή γνώμη”. Μέσα σ’ αυτήν καθρεφτίζονται οι αγωνίες των Ελλήνων σπουδαστών του εξωτερικού αλλά και οι πάγιες αρρυθμίες του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Ένα εκπαιδευτικό σύστημα που αδυνατούσε να απορροφήσει το πλήθος των νέων που διψούσαν για ανώτατες σπουδές ή ακόμη κι αυτούς που τους έδιωχνε διά παντός λόγω κοινωνικών και πολιτικών φρονημάτων. Βλέπετε, τότε, υπήρχαν κι αυτές οι “ιδιορρυθμίες”! Δεν ήταν, όμως, μόνο αυτές οι δυσκολίες. Ήταν και το επίπεδο εκπαίδευσης και γνώσεων, που είχαν να αντιμετωπίσουν όσοι αποφάσιζαν να δοκιμάσουν την τύχη τους στα Πανεπιστήμια του εξωτερικού. Ο ίδιος ο Παληοτάκης μας έχει εξομολογηθεί, για παράδειγμα, ότι, όταν εκείνος γράφτηκε στη σχολή του, είχε να υπερκεράσει προβλήματα με ύλη που ποτέ δεν είχε διδαχτεί στην Ελλάδα, όπως οι συναρτήσεις! Και, φυσικά, οι διαχρονικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν και σήμερα όσοι “ξενιτεύονται” για σπουδές. Τα χρήματα ποτέ δεν φτάνουν, η γλώσσα είναι πάντα ένας σκόπελος που πρέπει να ξεπεραστεί, ο ρατσισμός και οι διακρίσεις που δεν παύουν να υπάρχουν… Και έρχεται, φυσικά, η ώρα της επιστροφής… Η ελληνική κοινωνία τούς φερόταν πιο σκληρά και με μεγαλύτερη δυσπιστία από την “αφιλόξενη ξένη χώρα”. Κοπρίτες τους θεωρούσαν, αλήτες που έφαγαν τα λεφτά του μπαμπά τους, που εξαγόρασαν μαθήματα και καθηγητές… Και που, τελοσπάντων, δεν ήταν άξιοι να συγκριθούν με τα “ντόπια καμάρια”!…

Διαβάζουμε την “επιστολή” του, μαθαίνουμε… και, όπως πάντα, ξεχνάμε….

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΡΩΜΗΣ

Εν Ρώμη 27 Ιουλίου 1963

“Ανοιχτή Επιστολή προς την Ελληνική κοινή Γνώμη”


Έχει γίνει πλέον συνείδηση στην Ελληνική Κοινή Γνώμη η σοβαρότητα και η ευθύνη με την οποία η Ελληνική Φοιτητική Νεολαία αντιμετωπίζει – με τις αναγεννητικές της προσπάθειες – το όλο ζήτημα της παιδείας μας.

Οι σπουδαστές του Εξωτερικού δεν ήταν δυνατόν να μείνουν ξένοι σε μια τέτοια σοβαρή προσπάθεια και, αν και μακριά από την Πατρίδα μας, αισθανόμεθα την υποχρέωση και την ανάγκη να ενωθούμε με τους συναδέλφους μας της Ελλάδος και από κοινού να αντιμετωπίσουμε το μεγάλο αυτό πρόβλημα που λέγεται Ελληνική παιδεία. Πρόβλημα στο οποίο, κατά μέγα μέρος, οφείλετaι και η φυγή μας στο εξωτερικό. Ήδη η πράξη της αναχωρήσεώς μας από την Ελλάδα, αυτή κάθε αυτή, πιστοποιεί μια χωλαίνουσα κατάσταση, δηλαδή την αδυναμία των ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων μας να προσφέρουν σπουδές σε όσους το επιθυμούν, λόγω του περιορισμένου αριθμού θέσεων, ώστε κατά αυτό τον τρόπο, σε μια μεγάλη μερίδα σπουδαστών με πραγματική επιθυμία και φλόγα μαθήσεως, η πολιτεία αδυνατεί να προσφέρει τη δυνατότητα σπουδής και περαιτέρω μορφώσεως. Φυσικό είναι, λοιπόν, όσοι έχουν τη δυνατότητα (αλλά τις περισσότερες φορές με μεγάλες θυσίες ) να καταφεύγουν σε Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια. Ακριβώς και από αυτή τη στιγμή αρχίζει και η “Οδύσσειά” τους… Διότι μαζί με τη φλόγα και την επιθυμία μαθήσεως φέρνουν μαζί τους και όλες τις αμαρτίες  της Ελληνικής παιδείας, για να πέσουν μετά στην πλάτη τους, όταν τους κρίνουν ή όταν ζητούν την αναγνώριση των αιτημάτων τους. Και τούτο διότι πολλοί σπεύδουν να κάμουν εύκολες κρίσεις και να μιλούν περί “ΕΚΜΑΥΛΙΣΜΟΥ” της Ελληνικής Νεολαίας στο Εξωτερικό και δεν καταναλίσκουν λίγη φαιά ουσία για να βρουν τις αιτίες του υπάρχοντος καρκινώματος.

Προτιμούν να μας φορτώνουν με ανύπαρκτον “Έκλυτον ζωήν”  και με άλλα φοβερότερα μυθεύματα της άρρωστης φαντασίας τους, ενώ θα έπρεπε να μας δείξουν λίγη στοργή -ή τουλάχιστον κατανόηση και συμπάθεια- και στο πρόσωπό μας να δουν έναν νέο με πραγματική τη θέληση της μαθήσεως και της ερεύνης. Έναν νέο που αποφάσισε να παλέψει με τις αναρίθμητες δυσκολίες που συναντά κάθε ημέρα (από την στιγμή που θα πατήσει στο ξένο έδαφος) μέχρις ότου τις ξεπεράσει και κατορθώσει να πραγματοποιήσει το σκοπό του. Δυσκολίες σοβαρές που απαιτούν μια κατάλληλη προπαρασκευή, που, αν δεν υπάρχει, αποκτάται, με συνέπεια την απώλεια πολυτίμου χρόνου. Επί παραδείγματι: Το επίπεδο σπουδών το οποίο αντιμετωπίζει ο Έλληνας σπουδαστής του Εξωτερικού, επίπεδο βασισμένο στην κατάρτιση που παίρνει ο σπουδαστής στην Μέση Εκπαίδευση, που η Ελληνική εν συγκρίσει υστερεί ποιοτικώς και ποσοτικώς, δηλαδή στην στάθμη και στην διάρκεια των σπουδών (προγράμματα αρτιότερα και πιο  συγχρονισμένα καθώς και ένα έτος επιπλέον στη Μέση Εκπαίδευση). Από την αρχή λοιπόν ο Έλληνας σπουδαστής βρίσκεται σε μειονεκτική θέση έναντι των συναδέλφων του της ξένης χώρας από απόψεως προετοιμασίας και ως εκ τούτου είναι υποχρεωμένος να υποστεί μια σκληρή δοκιμασία και πολλές φορές δημιουργείται μια κατάσταση πολύ δραματική και κρίσιμη, αν αναλογιστεί κανείς τις δυσμενείς ψυχολογικές συνθήκες στις οποίες ζει, η οποία μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στην εγκατάλειψη των σπουδών του.

Στην πρώτη αυτή φάση των σπουδών θα πρέπει να προστεθεί και η βασική δυσκολία της γλώσσας. Η γνωστή διάταξη, ότι απαιτείται η γνώση της γλώσσης για την παρακολούθηση των Πανεπιστημιακών σπουδών στο εξωτερικό και οι σχετικές εξετάσεις, δίνουν μόνο την δυνατότητα αντιμετωπίσεως των απλούστερων σχέσεων της καθημερινής ζωής. Στην πραγματικότητα, η απαιτουμένη γνώση της γλώσσης για την αντιμετώπιση των Ανωτάτων σπουδών αποκτάται σε ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα.

Οι δύο αυτές βασικές δυσκολίες, Γλώσσα και Προετοιμασία, μαζί με το πρόβλημα της προσαρμογής στο ξένο περιβάλλον, δημιουργούν μια κατάσταση, στην αρχή κυρίως των σπουδών, όπως παραπάνω αναφέραμε, κρίσιμη και δραματική, προς επιτυχή αντιμετώπιση της οποίας οι Έλληνες σπουδαστές καταβάλλουν κόπους και πολύτιμο χρόνο, τα οποία ουδείς τούς τα αναγνωρίζει.

Η επιστολή αυτή έχει αυτόν ακριβώς το σκοπό. Να εκφράσει την πικρία μιας μερίδας Ελλήνων σπουδαστών της Ιταλίας για την επικρατούσα αντίληψη της Ελληνικής κοινής γνώμης και την ελπίδα ότι θα ωθήσει τη δημοσιογραφία και τους ειδικούς επί του θέματος να ασχοληθούν σοβαρώς με το ζήτημα, για τη διεξαγωγή μιας λεπτομερούς και αντικειμενικής ερεύνης.

Επίσης σκοπός μας είναι η αποκατάσταση μιας πιο συχνής επαφής με τις Ελληνικές Φοιτητικές Οργανώσεις και κυρίως με το ευρύ κοινό. Μία επαφή σχεδόν ανύπαρκτος μέχρι τώρα, οι οποία δεν μπορεί παρά να αποφέρει θετικά αποτελέσματα. Είναι δυσάρεστο και λυπηρό να το αναγνωρίζει κανείς, αλλά εμείς αισθανόμεθα σαν απομονωμένοι και αποκομμένοι από την Ελλάδα. Και όμως σκιρτούμε για αυτήν και, τώρα που βρισκόμαστε μακριά, περισσότερο από κάθε άλλη φορά καταλαβαίνουμε την αξία της πατρίδος και της οικογένειας.

Ζητούμε την συμπαράστασή σας. Ζητούμε τη στοργή και τις κρίσεις σας. Και τα δύο απαραίτητα στοιχεία για να φέρομε εις πέρας το σκοπό μας. Ζητούμε να πιστέψετε στην ειλικρίνεια αυτής της επιστολής.

Εκ μέρους μας ούτε η θέληση λείπει, ούτε το πάθος και η αγάπη για τη σπουδή και για την επιστημονική έρευνα. Η μεγαλύτερη επιθυμία μας είναι να συμβάλουμε και Εμείς στην Πρόοδο της Πατρίδος μας.

Παληοτάκης

Φοιτητής των Ελλήνων σπουδαστών της Ρώμης

Ρώμη 27/07/1963

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Αρχείο Παληοτάκη Νο.8

Παρασκευή, Φεβρουάριος 2nd, 2018

Σήμερα παρουσιάζουμε την “επεισοδιακή”  ομιλία του Παληοτάκη στη Φλωρεντία για τη συνάντηση που είχε γίνει το 1962 με θέμα την ίδρυση των Ελληνικών Φοιτητικών Συλλόγων του Εξωτερικού. (Γαλλία – Αυστρία – Γερμανία – Ισπανία). Στη συνάντηση τότε είχαν έρθει οι φοιτητές της Αυστρίας που ήταν οπαδοί της ΕΚΟΦ. Εκμεταλλευόμενοι λοιπόν ένα νόμο της Αυστρίας που απαγόρευε την ενασχόληση των φοιτητών με την πολιτική, σε κάποιο σημείο της ομιλίας, που αφορούσε τα πολιτικά δικαιώματα, σηκώθηκαν οι φοιτητές του Γκράτς και ξεκίνησαν βιαιοπραγίες εις βάρος του Παληοτάκη. Τον φυγάδευσαν σε τρένο με προορισμό τη Ρώμη, και τον έσωσαν από τα χέρια τους,  ο Εβραϊκής καταγωγής Ίνις Μεσάρε και ο Μανώλης Αναστασιάδης, φοιτητής της Γερμανίας. Το αποτέλεσμα της όλης αυτής τυφλής βίας των Εκοφιτών ήταν οι υπόλοιποι δημοκρατικά σκεπτόμενοι φοιτητές να υποστηρίξουν και τελικά να ψηφίσουν τις θέσεις του ομιλούντος.

Σ’ αυτή την ομιλία, όπως και στην επόμενη που θα δημοσιεύσουμε, διαπιστώνουμε μια βαθιά αγωνία για όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα και στα οποία καλεί τους συμφοιτητές του να στρέψουν την έγνοια και την αγωνιστικότητά τους, προκειμένου να βοηθήσουν τη “μάνα Ελλάδα”, όπως συχνά προσφωνεί την Πατρίδα στο κείμενό του. Ακούμε τον καημό του νέου που έφυγε, του νέου που η καρδιά του πάλλεται για όσα συμβαίνουν και στα οποία επιθυμεί να πάρει μέρος και να αλλάξει τον κόσμο που βαραίνει τη νιότη τους. Πονάει για την Ελλάδα που σπαράσσεται από συγκρούσεις, από τη φτώχεια, από τη μορφωτική καθυστέρηση. Ζητάει ένα κόσμο αλληλεγγύης, δημοκρατίας, ισότητας, αναγνώρισης των δικαιωμάτων των νέων σε ένα μέλλον που οι ίδιοι θα χαράξουν.

Και τις πλήρωσε αυτές τις ιδέες του. Όχι μόνο τότε, που σώθηκε από του Χάρου τα δόντια με παρέμβαση φίλων… Αλλά και στα σκοτεινά χρόνια που ακολούθησαν… Και που τον σημάδεψαν… αλλά δεν τον υπέταξαν…

ΙΔΡΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ, 25/03/1962

Αγαπητοί συμφοιτητές,

Αυτά που θα σας πω μπορεί τυπικώς να μην είναι η γνώμη όλων των Ελλήνων φοιτητών της Ιταλίας, διότι εδώ βρίσκομαι ως ένα μέλος των φοιτητών της Ρώμης. Πάντως είμαι απολύτως βέβαιος ότι τα λόγια μου αυτά είναι τα λόγια χιλιάδων Ελλήνων φοιτητών της Ιταλίας και της Ελλάδας.

Ορισμένοι αντιπρόσωποι – και πρώτος και καλύτερος και από την πρώτη στιγμή ο πρόεδρος του GRAZ AUSTRIA – έριξε τη συνήθη ιδέα, αν πετύχει η προσπάθειά μας – που θα πετύχει 100% -, η ομοσπονδία μας αυτή να έχει τελείως απολιτική γραμμή και καμιά απόφαση να μην μπορεί να πάρει στα πολιτικά και οικονομικά θέματα της Ελλάδας και επί της παγκόσμιας κατάστασης.

Για μένα αυτό είναι άτοπο και άδικο. Διότι ζητά να νεκρωθούν οι πολιτικές μας πεποιθήσεις, αρνείται κάθε συμπαράσταση σε κάθε πολιτικό και οικονομικό αγώνα της πατρίδας μας με την απλή δικαιολογία ότι η αυστριακή κυβέρνηση απαγορεύει κάθε πολιτική απόφαση ή διαμαρτυρία.

Για μένα αυτό είναι ανανδρία, αποφυγή της μάχης στον πολιτικό τομέα, προδοσία έναντι της μάνας Ελλάδας.

Το να σκέπτεσαι και να εκφέρεις τη γνώμη σου κανείς δεν μπορεί να το απαγορεύσει.

Απορώ πώς μπορούν να ζητούν οι κύριοι αυτοί να κλείσουμε τα μάτια μας και να μένουμε αδρανείς στις πολιτικές εξελίξεις της πατρίδας μας – ιδιαιτέρως αυτόν τον καιρό – και να μη δείχνουμε την ενεργητικότητά μας για την πολιτικο-οικονομική εξέλιξη της πατρίδας μας, όταν κάτω από τους νόμους αυτής της πολιτικής ζούμε, σπουδάζουμε, ξενιτευόμαστε και αγωνιζόμαστε.

Γι’ αυτό δεν ξέρω αν έκανα καλά που ζήτησα το λόγο. Δεν ξέρω κατά πόσο θα σας ευχαριστήσουν ή θα σας δυσαρεστήσουν τα λόγια μου. Μα εκείνο που ξέρω και αισθάνομαι είναι ότι τα παρακάτω λόγια μου πρέπει να ειπωθούν, γιατί είναι αληθινά.

Ίσως γι’ αυτό μπορεί και να μην ευχαριστήσουν πολλούς. Η αλήθεια είναι πάντα πικρή, όπως και αν λέγεται, και από όποιον και αν λέγεται, ιδιαιτέρως όταν βγάζεις τα κακώς κείμενα στη φόρα.

Την είδηση της παμφοιτητικής αυτής συνέλευσης τη δέχθηκα εγώ προσωπικά με άπειρη συγκίνηση και επαναστατικό ενθουσιασμό και χαιρετίζω με τα πιο ευγενικά μου αισθήματα το μεγάλο αυτό γεγονός και πιστεύω πως θα έχει ιστορική σημασία όχι μόνο για τις τύχες όλων των Ελλήνων φοιτητών του εξωτερικού, αλλά και για την ίδια την πατρίδα μας, για την ειρήνη και τη δημοκρατία.

Πιστοί στις ιδέες των αρχαίων προγόνων μας, πιστοί στο λαό μας και στις παραδόσεις μας, τιμώντας τα υπέροχα ιδανικά μας, ας υποσχεθούμε και ας δώσουμε όρκο, την άγια αυτή ημέρα, ότι θα συνεχίσουμε με την ίδια επιμονή να δείχνουμε τον πατριωτισμό μας σε κάθε φάση της φοιτητικής αγωνιστικής μας πάλης, ακολουθώντας – έστω και κάπως αργά – μια γραμμή πιο ρεαλιστική, μια γραμμή πιο μοντέρνα, μια γραμμή, τέλος πάντων, που να προστατεύει τα ελληνικά και μόνο συμφέροντα και όχι τα συμφέροντα των διαφόρων ξένων δυνάμεων.

Με την ευκαιρία λοιπόν της μεγαλειώδους αυτής συγκέντρωσής μας, ας υποσχεθούμε, εμείς οι φοιτητές του εξωτερικού, εμείς που ζούμε και βλέπουμε από κοντά τα αγαθά μιας αληθινής δημοκρατίας και μιας πολιτικής που προστατεύει τα εθνικά συμφέροντα, ότι θα εργασθούμε όχι μόνο για την επίλυση των καθαρά φοιτητικών προβλημάτων μας, μα και γενικώς για όλα τα τρέχοντα προβλήματα που δυστυχώς αναγκάζουν τη φτωχή μας πατρίδα να αιμορραγεί και να οδηγεί χιλιάδες νέους να εγκαταλείπουν τη μάνα μας Ελλάδα και να καταφεύγουν στα διάφορα σκλαβοπάζαρα της Δ. Γερμανίας και της Αυστραλίας.

Είναι καιρός, λοιπόν, να κάνουμε ό,τι πρέπει ή χρειάζεται για να πραγματοποιήσουμε τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις που πέφτουν στο μερίδιό μας ως φοιτητές. Ας καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για να συμβάλουμε όχι μόνο στην εξύψωση του πνευματικού επιπέδου της χώρας μας μα και του ιδεολογικού συνάμα. Ας σταθούμε ικανότεροι από τους συναδέλφους φοιτητές της πατρίδας μας, όχι μόνο όταν βρισκόμαστε εκεί, μα και από εδώ. Γιατί είμαστε ικανότεροι και γιατί είμαστε σε θέση εμείς να βλέπουμε ορισμένα γεγονότα πολύ καλύτερα από τους συναδέλφους μας στην Ελλάδα, μόνο και μόνο γιατί ο αέρας που αναπνέουμε είναι πιο ελεύθερος, πιο υγιεινός, πιο πολιτισμένος.

Είναι καιρός να ξυπνήσουμε από το λήθαργο της αδιαφορίας, της φυγής και της απολιτικότητας και να εργασθούμε ομαδικά για την επίλυση όλων των προβλημάτων μας, που κάνουν δύσκολη  τη ζωή μας εδώ και στην Ελλάδα και που εμποδίζουν το τέρμα της αποστολής μας, που όλοι επιδιώκουμε με τόσες θυσίες και κόπους.

Οι διάφορες σκοτεινές δυνάμεις επιδιώκουν και καλλιεργούν την ιδέα ότι εμείς οι φοιτητές δεν πρέπει να ανακατευόμαστε με τίποτα που αφορά τα γενικά ή ειδικά πολιτικά και οικονομικά προβλήματα και προσπαθούν να μας κρατούν απέξω από κάθε είδους αγώνα. Προσπαθούν να μας κρατούν έξω από τις εθνικές και δημοκρατικές παραδόσεις της χώρας μας.

Γι’ αυτούς είμαστε σοβαρό εμπόδιο, όταν βρισκόμαστε οργανωμένοι, όταν βλέπουν ότι ζητάμε τη λύση των διαφόρων προβλημάτων μας ομαδικά. Γιατί ξέρουν καλά ότι έτσι – θέλοντας και μη – θα πάρουμε το δίκαιό μας, και μάλιστα κατά τέτοιο τρόπο, που δεν θα φαίνεται ως προσωπικό ρουσφέτι του ενός ή του άλλου πολιτικάντη.

Προσπαθούν και καλλιεργούν την ιδέα της απολιτικοποίησης και μας κρατούν μακριά από τους πολιτικο-οικονομικούς αγώνες. Έτσι μας σπρώχνουν στη ζωή των σφαιριστηρίων, των τυχερών παιχνιδιών, των νυχτερινών κλαμπ του βούρκου, καλλιεργώντας την ιδέα ότι εμείς οι φοιτητές του εξωτερικού ούτε ενδιαφερόμαστε ούτε πρέπει να ενδιαφερόμαστε για τα οικονομικά και πολιτικά προβλήματα της χώρας μας.

Η τάση αυτή της απολιτικοποίησης και της αδιαφορίας διευκολύνεται κατά μεγάλο μέρος από την οικονομική καθυστέρηση της χώρας μας, τη φτώχεια και τη μετανάστευση που τη μαστίζει από χρόνια.

Μα είναι καιρός πλέον να ενδιαφερθούμε για ό,τι μας ανάγκασε και μας έφερε στην κατάσταση αυτή. Για ό,τι μας ανάγκασε να πάρουμε το δρόμο της ξενιτιάς. Για ό,τι μας ανάγκασε να προβούμε στη σύγκληση της πρώτης αυτής συνέλευσής μας.

Είναι καιρός τέλος πάντων να υπερασπισθούμε αυτή την ίδια την τιμή μας που, δυστυχώς, για μερικούς ασυνείδητους δημοσιογράφους και ελάχιστους φοιτητές, έφτασε να κυλιέται στο πεζοδρόμιο.

Διότι κανείς δυστυχώς από αυτούς τους κυρίους, αν φυσικά πρέπει να λέγονται κύριοι, ερεύνησε, εξέτασε για ποιο λόγο ακριβώς γίνονται ορισμένα άσχημα πράγματα από Έλληνες φοιτητές του εξωτερικού.

Κανείς από αυτούς τους κυρίους δεν εξέτασε, δεν ερεύνησε τα αίτια που προκαλούν το σάπισμα της ρίζας του γενεαλογικού μας δέντρου. Κανείς δεν εξηγεί το δράμα της ξενιτιάς, τους πόνους μας, τα εμπόδια, τους πειρασμούς που αντιμετωπίζουμε καθημερινά και μας φράζουν το δρόμο της επιτυχίας και μας παρασύρουν σε μια αναγκαία παρέκκλιση και καθυστέρηση.

Τίποτα από όλα αυτά. Απλώς και μόνο μας κριτικάρουν με τη χειρότερη και μονόπλευρη κριτική τους, λες και εμείς δεν είμαστε παιδιά της μάνας Ελλάδας. Λες και εμείς επιδιώκουμε να ντροπιάζουμε την πατρίδα μας. Πόσο πέφτουν έξω! Μα είναι φυσικό να πέφτουν έξω από την πραγματικότητα, γιατί μας κριτικάρουν από την Ελλάδα. Δεν ήρθαν να μας ζήσουν από κοντά, να έλθουν σε επαφή μαζί μας, να μας φωτίσουν για αυτό που κάνουμε και αυτοί το βλέπουν άσχημο. Να έλθουν τέλος πάντων να ζήσουν τις συνήθειες και να πλησιάσουν την ψυχή μας.

Μα είναι και δικό μας σφάλμα, γιατί δεν τους καταπολεμήσαμε ομαδικά και οργανωμένα και γιατί δεν διαφωτίσαμε την ελληνική κοινή γνώμη δείχνοντας ότι δεν υπάρχουν μόνο τα αποτελέσματα μα και τα αίτια.

Πιστεύω όμως πως έφτασε ο καιρός να δείξουμε τη δύναμή μας και να αναγκάσουμε την πρεσβεία μας και την κυβέρνησή μας να συμβάλουν ακόμη περισσότερο – αν συμβάλουν κάπως – στην οργάνωση των φοιτητών του εξωτερικού. Είναι καιρός να ρίξουμε καινούριο αίμα στις φλέβες μας και να αναδιοργανώσουμε τις δυνάμεις μας.

Το δε ζήτημα της ομαδικής συνένωσης των φοιτητικών δυνάμεων προσωπικώς εγώ πιστεύω ότι γίνεται ολοένα και περισσότερο συνείδηση στους πλατιούς φοιτητικούς κύκλους, που βλέπουν πολύ σωστά τον κίνδυνο που διατρέχουμε, αν παρατείνουμε τη διάσπαση των δυνάμεών μας.

Ίσως η ανάπτυξη της νέας αυτής δραστηριότητάς μας, της ενωμένης πάλης, να προκαλέσει το φόβο και τις αντιδράσεις των διαφόρων αντιδραστικών δυνάμεων, που έχουν συμφέροντα να μας κρατούν διασπασμένους και αποδιοργανωμένους.

Διότι γνωρίζουν καλά ότι ενωμένοι θα πετύχουμε – και σε ελάχιστο χρόνο μάλιστα – την επίλυση όλων των προβλημάτων μας, που εδώ και χρόνια αρνούνται να τα αντιμετωπίσουν και να τα επιλύσουν.

Δεν μπορούμε να περιμένουμε από τη γη να μας δώσει τα αγαθά της. Πρέπει να εργασθούμε και να τα πάρουμε μόνοι μας.

Ας διογκώσουμε λοιπόν την πάλη μας για την επίλυση των συνδικαλιστικών φοιτητικών προβλημάτων μας και για ό,τι αφορά γενικά τη μάνα μας Ελλάδα, αποδεικνύοντας ότι είμαστε γνήσια παιδιά της και όχι παράσιτα, όπως δυστυχώς πολλοί υποστηρίζουν.

Και αν βρισκόμαστε εδώ, βρισκόμαστε για όλους τους άλλους λόγους, εκτός αυτού που υποστηρίζουν, ότι τάχα είμαστε νέοι κατώτερης πνευματικής μόρφωσης ή ότι είμαστε ανίκανοι να πετύχουμε στα ελληνικά πανεπιστήμια.

Ας σφυρηλατήσουμε την ενότητά μας στη δράση της φοιτητικής  μας τάξης και ας παλέψουμε για την ανατροπή όλων των εμποδίων και τη συντριβή όλων  των νεοφασιστικών δυνάμεων, που δυστυχώς άρχισαν να σηκώνουν ξανά κεφάλι και στην πατρίδα μας. Αυτές οι δυνάμεις χρηματοδοτούνται από διάφορα μυστικά κονδύλια και έχουν ως αποστολή την παρακολούθηση και το σαμποτάρισμα των διαφόρων ομαδικών και ατομικών προσπαθειών.

Είναι καιρός να πάψει το αίσχος της αποπομπής φοιτητών μόνο και μόνο γιατί είχαν την ατυχία ή την ευτυχία να σκέπτονται και να αντιλαμβάνονται διαφορετικά από ό,τι θέλει η κυβέρνησή μας να αντιλαμβάνονται όλοι οι φοιτητές.

Ας διακηρύξουμε την αδελφική αλληλεγγύη μας και την αγωνιστική συμπαράσταση μεταξύ μας και απέναντι στους συναδέλφους φοιτητές της μάνας Ελλάδας, που ιδιαιτέρως αυτές τις ημέρες δίνουν τη μεγαλύτερη μεταπολεμική μάχη τους με γενικές απεργίες, με διαμαρτυρίες και με ομαδικές απεργίες πείνας διαρκείας.

Αυτό που συμβαίνει μέσα στους φοιτητικούς κύκλους της Ελλάδας, τον τελευταίο καιρό, σας τονίζω ότι είναι κάτι το ιδιαιτέρως εξαιρετικό και γι’ αυτό σας παρακαλώ να το προσέξουμε και εμείς με ιδιαίτερη προσοχή και να δώσουμε κάθε δυνατή συμπαράσταση και βοήθεια για την άμεση λύση των προβλημάτων τους. Το μαχαίρι έφτασε στο κόκαλο. Τουλάχιστον αυτό αποδεικνύουν οι ομαδικές απεργίες πείνας διαρκείας. Μα δυστυχώς μέχρι τώρα το μόνο που πέτυχαν ήταν να μεταφερθούν όλοι τους στα νοσοκομεία. Μάλιστα, αγαπητοί συμφοιτητές! Απίστευτο και όμως αληθινό! Προτιμήθηκε, από κάθε άλλη λύση, να μεταφερθεί η ίδια η επιστήμη στο νοσοκομείο!

Μα η προώθηση του αγώνα αυτού εξαρτάται μόνο από την ενότητα της δράσης όλων των φοιτητών.

Η σημασία και η αξία των κοινών αυτών εκδηλώσεων και της συνεργασίας όλων των φοιτητών εξωτερικού θα είναι μεγάλη όχι μόνο για την ταχεία λύση των διαφόρων προβλημάτων μας αλλά και για την πατρίδα μας.

Υπάρχουν πολλές αδυναμίες στη δουλειά για την ανάπτυξη της ενιαίας δράσης και μας βάζουν πολλές τρικλοποδιές. Μα εδώ ακριβώς θα στηρίζεται η αξία της επιτυχίας μας.

Στην Ελλάδα όλοι οι φοιτητικοί σύλλογοι διοικούνται από τη ΔΕΣΠΑ. Καιρός είναι να φτιάξουμε και εμείς τη δική μας και να ανοίξουμε αμέσως στενή συνεργασία και κοινό αγώνα με τη ΔΕΣΠΑ.

Ας αφήσουμε κάθε μικροδιαφορά μας και κάθε προσωπική μας επιδίωξη και ας δείξουμε ένα πνεύμα στενής συνεργασίας και κατανόησης προς το μεγάλο δικό μας κίνδυνο και της πατρίδας μας.

Ζητώ συγγνώμη, αν σας κούρασα. Ζητώ συγγνώμη, αν είπα πράγματα που μπορεί να έθιξαν μερικούς.

Μα τι να γίνει. Αυτά αισθανόμουν, αυτά είπα. Αν είναι έγκλημα, ας τιμωρηθώ. Μα δεν πιστεύω να πιστεύει κανείς πως είναι έγκλημα το να εκφράζει κανείς τη γνώμη του.

Πολύ θα ήθελα αυτά που σας είπα να τα συνόδευα και με τα συντριπτικά στοιχεία που αποδεικνύουν τη μεγάλη αλήθεια των λόγων μου. Μα δυστυχώς χρειάζεται πολύς χρόνος και αυτή τη χάρη δεν μπορώ να την έχω.

Τέλος πάντων, ζητώ να δουλέψουμε όλοι μας με κύριο σκοπό την επίλυση εκείνων των προβλημάτων που είναι περισσότερο επείγοντα και που αφορούν το σύνολο των φοιτητών.

Ζητώ επίσης η συνομοσπονδία μας να μην πάρει απολιτική μορφή. Δε ζητώ να είναι κομματική, αλλά να έχει τη δύναμη και τη νομιμότητα να παίρνει και πολιτικές αποφάσεις.

Σκεφτείτε και το καλό της πατρίδας μας και όχι μόνο αποκλειστικά το δικό μας, το ατομικό ….

Ένα σας λέω ακόμα: πριν πάρετε οποιαδήποτε απόφαση, σκεφτείτε τι συμβαίνει στην Ελλάδα αλλά και στην ανθρωπότητα.

Σας ευχαριστώ που με ακούσατε.

Ζήτω η 25η Μαρτίου!

Ζήτω η Ελλάδα!

Ζήτω οι φοιτητές εξωτερικού!

Demetrio Palios [ Παληοτάκης ]

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog